श्री-सूर्य-पूजा
पूर्वाङ्ग-विघ्नेश्वर-पूजा
(आचम्य)
प्राणान् आयम्य।
[अप उपस्पृश्य, पुष्पाक्षतान् गृहीत्वा।]
ममोपात्त-समस्त-दुरित-क्षयद्वारा
श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं करिष्यमाणस्य कर्मणः
अविघ्नेन परिसमाप्त्यर्थम् आदौ विघ्नेश्वरपूजां करिष्ये।
[अप उपस्पृश्य]
अस्मिन् हरिद्राबिम्बे सुमुखं महागणपतिं ध्यायामि, आवाहयामि।
श्री- महागणपतये नमः, आसनं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, पादयोः पाद्यं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, अर्घ्यं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, आचमनीयं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, मधुपर्कं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, शुद्धोदकस्नानं समर्पयामि। स्नानानन्तरमाचमनीयं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, वस्त्रार्थमक्षतान् समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, यज्ञोपवीताभरणार्थे अक्षतान् समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, दिव्यपरिमलगन्धान् धारयामि। गन्धस्योपरि हरिद्राकुङ्कुमं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, अक्षतान् समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, पुष्पमालिकां समर्पयामि। पुष्पैः पूजयामि।
अर्चना
सुमुखाय नमः
एकदन्ताय नमः
कपिलाय नमः
गजकर्णकाय नमः
लम्बोदराय नमः
विकटाय नमः
विघ्नराजाय नमः
विनायकाय नमः
धूमकेतवे नमः
गणाध्यक्षाय नमः
फालचन्द्राय नमः
गजाननाय नमः
वक्रतुण्डाय नमः
शूर्पकर्णाय नमः
हेरम्बाय नमः
स्कन्दपूर्वजाय नमः
श्री- महागणपतये नमः, नानाविधपरिमलपत्रपुष्पाणि समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, धूपमाघ्रापयामि।
श्री- महागणपतये नमः, अलङ्कारदीपं सन्दर्शयामि।
श्री- महागणपतये नमः, ( ) (नैवेद्यं) निवेदयामि।
निवेदनान्तरम् आचमनीयं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, ताम्बूलं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, कर्पूरनीराजनं दर्शयामि। कर्पूरनीराजनानन्तरमाचमनीयं समर्पयामि।
श्री- महागणपतये नमः, मन्त्रपुष्पं समर्पयामि। स्वर्णपुष्पं समर्पयामि।
अनन्तकोटिप्रदक्षिणनमस्कारान् समर्पयामि।
छत्त्रचामरादिसमस्तोपचारान् समर्पयामि।
प्रार्थनाः समर्पयामि।
प्रधान-पूजा — श्री-सूर्य-पूजा
प्राणान् आयम्य।
सङ्कल्पः
ममोपात्त-समस्त-दुरित-क्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं शुभे शोभने मुहूर्ते अद्य ब्रह्मणः द्वितीयपरार्धे श्वेतवराहकल्पे वैवस्वतमन्वन्तरे अष्टाविंशतितमे कलियुगे प्रथमे पादे जम्बूद्वीपे भारतवर्षे भरतखण्डे मेरोः दक्षिणे पार्श्वे शकाब्दे अस्मिन् वर्तमाने व्यावहारिकाणां प्रभवादीनां षष्ट्याः संवत्सराणां मध्ये ( ) नाम संवत्सरे ( ) ( )-ऋतौ ( )-मासे (शुक्ल / कृष्ण)पक्षे ( ) शुभतिथौ (इन्दु / भौम / सौम्य / गुरु / भृगु / स्थिर / भानु)-वासरयुक्तायां ( )-नक्षत्र-( )-योग-( )-करण-युक्तायां च एवं गुण-विशेषण-विशिष्टायाम् अस्याम्
( ) शुभतिथौ अस्माकं सहकुटुम्बानां क्षेमस्थैर्य-धैर्य-वीर्य-विजय-आयुरारोग्य-ऐश्वर्याभिवृद्ध्यर्थं धर्मार्थकाममोक्षचतुर्विधफलपुरुषार्थसिद्ध्यर्थं पुत्रपौत्राभिवृद्ध्यर्थम् इष्टकाम्यार्थसिद्ध्यर्थं मम इहजन्मनि पूर्वजन्मनि जन्मान्तरे च सम्पादितानां ज्ञानाज्ञानकृतमहापातकचतुष्टय-व्यतिरिक्तानां रहस्यकृतानां प्रकाशकृतानां सर्वेषां पापानां सद्य अपनोदनद्वारा सकल-पापक्षयार्थं श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायण-प्रसाद-सिद्ध्यर्थं श्री-सूर्यनारायण-प्रसादेन अरोगदृढगात्रता-सिद्ध्यर्थं श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायण-प्रीत्यर्थं ( )-पुण्यकाले कल्पोक्त-प्रकारेण यथाशक्ति-ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचारैः श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायण-पूजां करिष्ये।
तदङ्गं कलशपूजां च करिष्ये।
श्रीविघ्नेश्वराय नमः यथास्थानं प्रतिष्ठापयामि। शोभनार्थे क्षेमाय पुनरागमनाय च।
(गणपति-प्रसादं शिरसा गृहीत्वा)
आसन-पूजा
पृथिव्या मेरुपृष्ठ ऋषिः। सुतलं छन्दः। कूर्मो देवता॥
घण्टा-पूजा
कलश-पूजा
कलशाय नमः दिव्यगन्धान् धारयामि।
श्री- गङ्गायै नमः। श्री- यमुनायै नमः। श्री- गोदावर्यै नमः। श्री- सरस्वत्यै नमः। श्री- नर्मदायै नमः। श्री- सिन्धवे नमः। श्री- कावेर्यै नमः।
सप्तकोटिमहातीर्थान्यावाहयामि।
(अथ कलशं स्पृष्ट्वा जपं कुर्यात्)
(इति कलशजलेन सर्वोपकरणानि आत्मानं च प्रोक्ष्य।)
आत्म-पूजा
आत्मने नमः, दिव्यगन्धान् धारयामि।
१. आत्मने नमः
२. अन्तरात्मने नमः
३. योगात्मने नमः
४. जीवात्मने नमः
५. परमात्मने नमः
६. ज्ञानात्मने नमः
समस्तोपचारान् समर्पयामि।
पीठ-पूजा
आधारशक्त्यै नमः
मूलप्रकृत्यै नमः
आदिकूर्माय नमः
आदिवराहाय नमः
अनन्ताय नमः
पृथिव्यै नमः
रत्नमण्डपाय नमः
रत्नवेदिकायै नमः
स्वर्णस्तम्भाय नमः
श्वेतच्छत्त्राय नमः
कल्पकवृक्षाय नमः
क्षीरसमुद्राय नमः
सितचामराभ्यां नमः
योगपीठासनाय नमः
गुरु-ध्यानम्
षोडशोपचार-पूजा
अस्मिन् बिम्बे/कुम्भे श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणं ध्यायामि।
अस्मिन् बिम्बे/कुम्भे श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणम् आवाहयामि।
आवाहितो भव। स्थापितो भव। सन्निहितो भव। सन्निरुद्धो भव। अवकुण्ठितो भव। प्रीतो भव। सुप्रसन्नो भव। सुमुखो भव। वरदो भव। प्रसीद प्रसीद॥
॥इति प्राणप्रतिष्ठा॥
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, आसनं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, पाद्यं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, अर्घ्यं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, आचमनीयं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, मधुपर्कं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, शुद्धोदकस्नानं समर्पयामि। स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, वस्त्रम् समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, उपवीतम् समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, आभरणम् समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, दिव्यपरिमलगन्धान् धारयामि। गन्धस्योपरि हरिद्राकुङ्कुमं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, अक्षतान् समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, पुष्पाणि समर्पयामि।
अङ्ग-पूजा
| १. | पावनाय नमः | पादौ पूजयामि |
| २. | ग्रहपतये नमः | गुल्फौ पूजयामि |
| ३. | जगदानन्दनाय नमः | जानुनी पूजयामि |
| ४. | सूर्याय नमः | ऊरू पूजयामि |
| ५. | कर्मसाक्षिणे नमः | कटिं पूजयामि |
| ६. | छायानाथाय नमः | नाभिं पूजयामि |
| ७. | अरुणसारथये नमः | उदरं पूजयामि |
| ८. | विश्वचक्षुषे नमः | वक्षः पूजयामि |
| ९. | अहस्कराय नमः | हस्तौ पूजयामि |
| १०. | कालात्मने नमः | कण्ठं पूजयामि |
| ११. | मार्ताण्डाय नमः | मुखं पूजयामि |
| १२. | लोकबन्धवे नमः | कपोलौ पूजयामि |
| १३. | पद्माक्षाय नमः | अक्षिणी पूजयामि |
| १४. | विकर्तनाय नमः | कर्णौ पूजयामि |
| १५. | मरीचिमालिने नमः | ललाटं पूजयामि |
| १६. | सप्ताश्वाय नमः | शिरः पूजयामि |
अर्चना
| १. | मित्राय | नमः | ||
| २. | रवये | नमः | ||
| ३. | सूर्याय | नमः | ||
| ४. | भानवे | नमः | ||
| ५. | खगाय | नमः | ||
| ६. | पूष्णे | नमः | ||
| ७. | हिरण्यगर्भाय | नमः | ||
| ८. | मरीचये | नमः | ||
| ९. | आदित्याय | नमः | ||
| १०. | सवित्रे | नमः | ||
| ११. | अर्काय | नमः | ||
| १२. | भास्कराय | नमः |
सूर्याष्टोत्तरशतनामावलिः
अरुणाय नमःशरण्याय नमःकरुणारससिन्धवे नमःअसमानबलाय नमःआर्तरक्षकाय नमःआदित्याय नमःआदिभूताय नमःअखिलागमवेदिने नमःअच्युताय नमःअखिलज्ञाय नमः१०अनन्ताय नमःइनाय नमःविश्वरूपाय नमःइज्याय नमःइन्द्राय नमःभानवे नमःइन्दिरामन्दिराप्ताय नमःवन्दनीयाय नमःईशाय नमःसुप्रसन्नाय नमः२०सुशीलाय नमःसुवर्चसे नमःवसुप्रदाय नमःवसवे नमःवासुदेवाय नमःउज्ज्वलाय नमःउग्ररूपाय नमःऊर्ध्वगाय नमःविवस्वते नमःउद्यत्किरणजालाय नमः३०हृषीकेशाय नमःऊर्जस्वलाय नमःवीराय नमःनिर्जराय नमःजयाय नमःऊरुद्वयाभावरूपयुक्तसारथये नमःऋषिवन्द्याय नमःरुग्घन्त्रे नमःऋक्षचक्रचराय नमःऋजुस्वभावचित्ताय नमः४०नित्यस्तुत्याय नमःऋकारमातृकावर्णरूपाय नमःउज्ज्वलतेजसे नमःऋक्षाधिनाथमित्राय नमःपुष्कराक्षाय नमःलुप्तदन्ताय नमःशान्ताय नमःकान्तिदाय नमःघनाय नमःकनत्कनकभूषाय नमः५०खद्योताय नमःलूनिताखिलदैत्याय नमःसत्यानन्दस्वरूपिणे नमःअपवर्गप्रदाय नमःआर्तशरण्याय नमःएकाकिने नमःभगवते नमःसृष्टिस्थित्यन्तकारिणे नमःगुणात्मने नमःघृणिभृते नमः६०बृहते नमःब्रह्मणे नमःऐश्वर्यदाय नमःशर्वाय नमःहरिदश्वाय नमःशौरये नमःदशदिक्सम्प्रकाशाय नमःभक्तवश्याय नमःओजस्कराय नमःजयिने नमः७०जगदानन्दहेतवे नमःजन्ममृत्युजराव्याधिवर्जिताय नमःऔच्चस्थान-समारूढ-रथस्थाय नमःअसुरारये नमःकमनीयकराय नमःअब्जवल्लभाय नमःअन्तर्बहिः प्रकाशाय नमःअचिन्त्याय नमःआत्मरूपिणे नमःअच्युताय नमः८०अमरेशाय नमःपरस्मै ज्योतिषे नमःअहस्कराय नमःरवये नमःहरये नमःपरमात्मने नमःतरुणाय नमःवरेण्याय नमःग्रहाणां पतये नमःभास्कराय नमः९०आदिमध्यान्तरहिताय नमःसौख्यप्रदाय नमःसकलजगतां पतये नमःसूर्याय नमःकवये नमःनारायणाय नमःपरेशाय नमःतेजोरूपाय नमःश्रीं हिरण्यगर्भाय नमःह्रीं सम्पत्कराय नमः१००ऐं इष्टार्थदाय नमःअं सुप्रसन्नाय नमःश्रीमते नमःश्रेयसे नमःसौख्यदायिने नमःदीप्तमूर्तये नमःनिखिलागमवेद्याय नमःनित्यानन्दाय नमः१०८
॥इति श्री-सूर्याष्टोत्तरशतनामावलिः सम्पूर्णा॥
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, नानाविधपरिमलपत्रपुष्पाणि समर्पयामि।
उत्तराङ्ग-पूजा
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, धूपम् आघ्रापयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, अलङ्कारदीपं सन्दर्शयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, गुडान्नं मुद्गान्नं माषापूपानि इक्षुदण्डं हरिद्रागुच्छं नैवेद्यं निवेदयामि।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि।
निवेदनान्तरम् आचमनीयं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, ताम्बूलं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, कर्पूरनीराजनं दर्शयामि। कर्पूरनीराजनानन्तरमाचमनीयं समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, वेदोक्तमन्त्रपुष्पाञ्जलिं समर्पयामि। स्वर्णपुष्पं समर्पयामि।
प्रदक्षिणं कृत्वा।
श्री-केशवं प्रतिगच्छत्यों नम इति॥
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, नमस्कारान् समर्पयामि।
प्रार्थना
प्रार्थनाः समर्पयामि।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, छत्त्रचामरादिसमस्तोपचारान् समर्पयामि।
अर्घ्यम्
अद्य-पूर्वोक्त एवं गुण-विशेषण-विशिष्टायाम् अस्याम् ( ) शुभतिथौ
ममोपात्त-समस्त-दुरित-क्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायण-प्रीत्यर्थं श्रीसूर्य-नारायणपूजान्ते अर्घ्यप्रदानं करिष्ये।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, इदमर्घ्यं इदमर्घ्यं इदमर्घ्यम्।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, इदमर्घ्यं इदमर्घ्यं इदमर्घ्यम्।
श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणाय नमः, इदमर्घ्यं इदमर्घ्यं इदमर्घ्यम्।
अनेन अर्घ्यप्रदानेन श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणः सुप्रीतो वरदो भवतु॥
श्रीसूर्यनारायणस्वरूपस्य ब्राह्मणस्येदमासनम्। अमी ते गन्धाः। सकलाराधनैः स्वर्चितम्।
इदमुपायनं सदक्षिणाकं सताम्बूलं श्रीसूर्यनारायणप्रीतिं कामयमानस्तुभ्यमहं सम्प्रददे॥
अनया पूजया श्री-छाया-सुवर्चलाम्बा-समेत-श्री-सूर्यनारायणः प्रीयताम्॥
ॐ तत्सद्ब्रह्मार्पणमस्तु॥
आदित्यहृदयम्
॥इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे आदित्यहृदयं नाम सप्तोत्तरशततमः सर्गः॥
द्वादशार्यासूर्यस्तुतिः
॥इति श्री-द्वादशार्यासूर्यस्तुतिः सम्पूर्णा॥