स्तोत्रसंहिताStotraSamhita
Pūjā

वरमहालक्ष्मी-व्रत-कथा [व्रतराजः]

Varamahālakṣmī-vrata-kathā [vratarājaḥ]

सूत उवाच

कैलासशिखरे रम्ये सर्वदेवनिषेविते।
गौर्या सह महादेवो दीव्यन्नक्षैर्विनोदतः॥१॥
जितोऽसि त्वं मया चाऽऽह पार्वती परमेश्वरम्।
सोऽपि त्वं च जितेत्याह सुविवादस्तयोरभूत्॥२॥
चित्रनेमिस्तदा पृष्टो मृषावादमभाषत।
तदा कोपसमाविष्टा गौरी शापं ददौ ततः॥३॥
कुष्ठी भव मृषावादिन् चित्रनेमिर्हतप्रभः।
नानृतेन समं पापं क्वाऽपि दृष्टं श्रुतं मया॥४॥
चित्रनेमिर्महाप्राज्ञः सत्यं वदति नो मृषा।
प्रसादः क्रियतां देवि देवीमाह वृषध्वजः॥५॥
प्रसादसुमुखी तस्मै विशापं च जगाद सा।
यदा सरोवरे रम्ये करिष्यन्ति शुचिव्रतम्॥६॥
ततः स्वर्गणिकाः सर्वं यक्ष्यन्ति त्वां समाहिताः।
तदा तव विशापः स्यादित्युक्तः स पपात ह॥७॥
ततः कतिपयाहोभिश्चित्रनेमिः सरोवरे।
कुष्ठी भूत्वा वसंस्तत्र ददर्श स्वर्विलासिनीः॥८॥
देवतापूजनासक्ताः पप्रच्छ प्रणिपत्य ताः।
किमेतद्भो महाभागाः किं पूजा किं च वाञ्छितम्॥९॥
किं मया च ह्यनुष्ठेयमिहामुत्र फलप्रदम्।
इति व्रतं चित्रनेमिः पप्रच्छ स्वर्विलासिनीः॥१०॥
येनाहं गिरिजाशापान्मोक्ष्यामि चिरदुःखतः।
ता ऊचुः क्रियतामद्य त्वया चैतदनुत्तमम्॥११॥
वरलक्ष्मीव्रतं दिव्यं सर्वकामसमृद्धिदम्।
यदा रवौ कुलीरस्थे मासे च श्रावणे तथा॥१२॥
गङ्गायमुनयोर्योगे तुङ्गभद्रासरित्तटे।
तस्मिन्वै श्रावणे मासि शुक्लपक्षे भृगोर्दिने॥१३॥
प्रारब्धव्यं व्रतं तत्र महालक्ष्म्या यतात्मभिः।
सुवर्णप्रतिमां कुर्याच्चतुर्भुजसमन्विताम्॥१४॥
पूर्वं गृहमलङ्कृत्य तोरणै रङ्गवल्लिभिः।
गृहस्य पूर्वदिग्भागे ईशान्यां च विशेषतः॥१५॥
प्रस्थमितांस्तण्डुलांश्च भूमौ निक्षिप्य पद्मके।
संस्थाप्य कलशं तत्र तीर्थतोयैः प्रपूरयेत्॥१६॥
फलानि च विनिक्षिप्य सुवर्णं प्रक्षिपेत्ततः।
पल्लवांश्च विनिक्षिप्य वस्त्रेणाच्छाद्य यत्नतः॥१७॥
प्रतिमां स्थापयेत् तत्र पूजयेच्च यथाविधि।
अग्न्युत्तारणपूर्वं तु शुद्धस्नानं यथाक्रमम्॥१८॥
पञ्चामृतेन स्नपनं कारयेन्मन्त्रतः सुधीः।
अभिषेकं ततः कृत्वा देवीसूक्तेन वै ततः॥१९॥
अष्टगन्धैः समभ्यर्च्य पल्लवैश्च समर्चयेत्।
अश्वत्थवटबिल्वाम्रमालतीदाडिमास्तथा॥२०॥
एतेषां पत्राण्यादाय एकविंशतिसङ्ख्यया।
नामाविधैस्तथा पुष्पैर्मालत्यादिसमुद्भवैः॥२१॥
धूपदीपैर्महालक्ष्मीं पूजयेत् सर्वकामदाम्।
पायसैर्भक्ष्यभोज्यैश्च नानाव्यञ्जनसंयुतैः॥२२॥
एकविंशतिसङ्ख्याकैरपूपैः पूजयेच्छिवाम्।
निवेद्य सर्वदेव्यै तु वरं स वृणुयात्ततः॥२३॥
नृत्यगीतादिसहितो देवीं सम्प्रार्थयेच्छ्रियम्।
रमां सरस्वतीं ध्यायेच्छचीं च प्रियवादिनीम्॥२४॥
एवं व्रतविधिं तस्मै कथयित्वा विधानतः।
पञ्चवायनकान् दत्त्वा कथां शृण्वीत यत्नतः॥२५॥
तथा मौनं गृहीत्वा तु पञ्चार्तिक्येन पूजयेत्।
व्रतं च कुर्वता गृह्य एकं पूगफलं तथा॥२६॥
पर्णेकं चूर्णरहितं चर्वणीयं प्रयत्नतः।
चैलखण्डे दृढं बद्ध्वा प्रातः पश्येद्विचक्षणः॥२७॥
आरक्तं यदि जायेत कुर्याद् व्रतमनुत्तमम्।
नो चेन्न तद् व्रतं कार्यं सर्वथा भूतिमिच्छता॥२८॥
अनेनैव विधानेन व्रतं गृह्णीत यत्नतः।
अप्सरोभिः कृतं सम्यग्व्रतं सर्वसमृद्धिदम्॥२९॥
पूजावसानपर्यन्तं चित्रनेमिरलोकयत्।
धूपधूमं समाघ्राय घृतदीपप्रभावतः॥३०॥
गतकुष्ठः स्वर्णतेजाः शुचिस्तद्गतमानसः।
अहं यत्नात् करिष्यामि व्रतं सर्वसमृद्धिदम्॥३१॥
इत्युक्त्वा सर्वदेवीस्तु कारयामास तत्क्षणात्।
सुवर्णनिर्मितां देवीं वस्त्रालङ्कारसंयुताम्॥३२॥
पूर्वोक्तेन विधानेन पूजां कृत्वा प्रयत्नतः।
ततो वैणवपात्राणि फलान्नैश्च सदक्षिणैः॥३३॥
एकविंशतिपक्वान्नैः पूरितानि विधाय च।
पञ्चवायनकान्येवं कृत्वादात्तु यथाक्रमम्॥३४॥
विप्राय चाथ यतये देव्यै तु ब्रह्मचारिणे।
सुवासिन्यै ततस्त्वेकमर्पितं चित्रनेमिना॥३५॥
एवं सम्यक् क्रमेणैतद्दत्त्वा वायनपञ्चकम्।
ततो गृहं गतः सोऽथ देवीं नत्वा यथाक्रमम्॥३६॥
नागवल्लीदलं त्वेकं क्रमुकं चूर्णवर्जितम्।
भक्षयित्वा तु चैलान्ते बद्ध्वा प्रातर्निरैक्षत॥३७॥
आरक्ते च ततो जाते व्रतं चक्रे स भक्तितः।
अद्याहं गतपापोऽस्मि देवीदर्शनयोगतः॥३८॥
एतत्सम्यग्व्रतं चीर्णं भक्तिभावेन यन्मया।
चित्रनेमिव्रतं कृत्वा कैलासं शङ्करालयम्॥३९॥
गत्वा प्रणम्य देवेशं देवीमादरपूर्वकम्।
पार्वती च तदा प्राह चित्रनेमे स्वपुत्रवत्॥४०॥
पालनीयो मया त्वं च सत्यमित्यवधार्यताम्।
चित्रनेमिस्तदा प्राह पार्वतीं हरवल्लभे॥४१॥
तव पादाम्बुजं दृष्टं वरलक्ष्मीप्रसादतः।
महादेवस्ततः प्राह चित्रनेमिं शुचिव्रतम्॥४२॥
अद्यप्रभृति कैलासे भुङ्क्ष्व भोगान् यथेप्सितान्।
पश्चाद्गन्तासि वैकुण्ठं वरस्यास्य प्रसादतः॥४३॥
पार्वत्याऽपि कृतं पूर्वं पुत्रलाभार्थमेव च।
लब्धश्च षण्मुखो देव्या व्रतराजप्रसादतः॥४४॥
नन्दश्च विक्रमादित्यो राज्यं प्राप्तौ महाव्रतौ।
नन्दश्च कान्तया हीनः कान्तां लेभे सुलक्षणाम्॥४५॥
तया च तद् व्रतं कृत्स्नं कृतं वै पुत्रहेतवे।
पुत्रं प्रसुषुवे सा च त्रैलोक्यभरणक्षमम्॥४६॥
इह भुक्त्वा तु विपुलान्भोगान्वै सुमनोहरान्।
तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन् वरलक्ष्मीव्रतं शुभम्॥४७॥
व्रतं करोति या नारी नरो वाऽपि शुचिव्रतः।
भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानन्ते शिवपुरं व्रजेत्॥४८॥
इत्याख्यातं मया विप्रा वरलक्ष्मीव्रतं शुभम्।
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः॥४९॥
धनं धान्यमवाप्नोति वरलक्ष्मीप्रसादतः॥५०॥

॥इति श्रीभविष्योत्तरपुराणे श्रावणशुक्रवारे वरलक्ष्मीव्रतं सम्पूर्णम्॥