एकादशीव्रतम् — श्री-महाविष्णुपूजा on Stotra Samhita

प्रधान-पूजा — एकादशीपूजा

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

प्रधान-पूजा — एकादशीपूजा

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

प्राणान् आयम्य।

सङ्कल्पः

ममोपात्त-समस्त-दुरित-क्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं शुभे शोभने मुहूर्ते अद्य ब्रह्मणः द्वितीयपरार्धे श्वेतवराहकल्पे वैवस्वतमन्वन्तरे अष्टाविंशतितमे कलियुगे प्रथमे पादे जम्बूद्वीपे भारतवर्षे भरतखण्डे मेरोः दक्षिणे पार्श्वे शकाब्दे अस्मिन् वर्तमाने व्यावहारिकाणां प्रभवादीनां षष्ट्याः संवत्सराणां मध्ये ( ) नाम संवत्सरे ( ) ( )-ऋतौ ( )-मासे (शुक्ल / कृष्ण)पक्षे (एकादश्यां / द्वादश्यां) शुभतिथौ (इन्दु / भौम / सौम्य / गुरु / भृगु / स्थिर / भानु)-वासरयुक्तायां ( )-नक्षत्र-( )-योग-( )-करण-युक्तायां च एवं गुण-विशेषण-विशिष्टायाम् अस्याम्
(एकादश्यां / द्वादश्यां) शुभतिथौ अस्माकं सहकुटुम्बानां क्षेमस्थैर्य-धैर्य-वीर्य-विजय-आयुरारोग्य-ऐश्वर्याभिवृद्ध्यर्थं धर्मार्थकाममोक्षचतुर्विधफलपुरुषार्थसिद्ध्यर्थं पुत्रपौत्राभिवृद्ध्यर्थम् इष्टकाम्यार्थसिद्ध्यर्थं मम इहजन्मनि पूर्वजन्मनि जन्मान्तरे च सम्पादितानां ज्ञानाज्ञानकृतमहापातकचतुष्टय-व्यतिरिक्तानां रहस्यकृतानां प्रकाशकृतानां सर्वेषां पापानां सद्य अपनोदनद्वारा सकल-पापक्षयार्थं श्री-भूमि-नीला-समेत-श्री-महाविष्णु-प्रीत्यर्थं यथाशक्ति-ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचारैः श्री-भूमि-नीला-समेत-श्री-महाविष्णु-पूजां करिष्ये।
तदङ्गं कलशपूजां च करिष्ये।
श्रीविघ्नेश्वराय नमः यथास्थानं प्रतिष्ठापयामि। शोभनार्थे क्षेमाय पुनरागमनाय च।
(गणपति-प्रसादं शिरसा गृहीत्वा)

षोडशोपचार-पूजा

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

षोडशोपचार-पूजा

ध्यायेच्चतुर्भुजं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्।
पीताम्बरयुगोपेतं लक्ष्मीयुक्तं विभूषितम्।
लसत्कौस्तुभशोभाढ्यं मेघश्यामं सुलोचनम्॥

अस्मिन् बिम्बे श्री-भूमि-नीला-समेतं महाविष्णुं ध्यायामि।

स॒हस्र॑शीर्‌षा॒ पुरु॑षः। स॒ह॒स्रा॒क्षः स॒हस्र॑पात्।

स भूमिं॑ वि॒श्वतो॑ वृ॒त्वा। अत्य॑तिष्ठद्दशाङ्गु॒लम्॥

अस्मिन् बिम्बे श्री-भूमि-नीला-समेतं महाविष्णुम् आवाहयामि।

पुरु॑ष ए॒वेदꣳ सर्वम्᳚। यद्भू॒तं यच्च॒ भव्यम्᳚।

उ॒तामृ॑त॒त्वस्येशा॑नः। यदन्ने॑नाति॒रोह॑ति॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, आसनं समर्पयामि।

ए॒तावा॑नस्य महि॒मा। अतो॒ ज्यायाꣴ॑श्च॒ पूरु॑षः।

पादो᳚ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑। त्रि॒पाद॑स्या॒मृतं॑ दि॒वि॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, पाद्यं समर्पयामि।

त्रि॒पादू॒र्ध्व उदै॒त्पुरु॑षः। पादो᳚ऽस्ये॒हाऽऽभ॑वा॒त्पुनः॑।

ततो॒ विश्व॒ङ्व्य॑क्रामत्। सा॒श॒ना॒न॒श॒ने अ॒भि॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, अर्घ्यं समर्पयामि।

तस्मा᳚द्वि॒राड॑जायत। वि॒राजो॒ अधि॒ पूरु॑षः।

स जा॒तो अत्य॑रिच्यत। प॒श्चाद्भूमि॒मथो॑ पु॒रः॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, आचमनीयं समर्पयामि।

यत्पुरु॑षेण ह॒विषा᳚। दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत।

व॒स॒न्तो अ॑स्याऽऽसी॒दाज्यम्᳚। ग्री॒ष्म इ॒ध्मः श॒रद्ध॒विः॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, मधुपर्कं समर्पयामि।

उत्तराङ्ग-पूजा

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

उत्तराङ्ग-पूजा

यत्पुरु॑षं॒ व्य॑दधुः। क॒ति॒धा व्य॑कल्पयन्।

मुखं॒ किम॑स्य॒ कौ बा॒हू। कावू॒रू पादा॑वुच्येते॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, धूपमाघ्रापयामि।

ब्रा॒ह्म॒णो᳚ऽस्य॒ मुख॑मासीत्। बा॒हू रा॑ज॒न्यः॑ कृ॒तः।

ऊ॒रू तद॑स्य॒ यद्वैश्यः॑। प॒द्भ्याꣳ शू॒द्रो अ॑जायत॥

उद्दी᳚प्यस्व जातवेदोऽप॒घ्नन्निर्ऋ॑तिं॒ मम॑।
प॒शूꣴश्च॒ मह्य॒माव॑ह॒ जीव॑नं च॒ दिशो॑ दिश॥
मा नो॑ हिꣳसीज्जातवेदो॒ गामश्वं॒ पुरु॑षं॒ जग॑त्।
अबि॑भ्र॒दग्न॒ आग॑हि श्रि॒या मा॒ परि॑पातय॥
श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, अलङ्कारदीपं सन्दर्शयामि।

च॒न्द्रमा॒ मन॑सो जा॒तः। चक्षोः॒ सूर्यो॑ अजायत।

मुखा॒दिन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॑। प्रा॒णाद्वा॒युर॑जायत॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, ( ) निवेदयामि।
अमृतापिधानमसि। निवेदनानन्तरम् आचमनीयं समर्पयामि।

नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षम्। शी॒र्ष्णो द्यौः सम॑वर्तत।

प॒द्भ्यां भूमि॒र्दिशः॒ श्रोत्रा᳚त्। तथा॑ लो॒काꣳ अ॑कल्पयन्॥

पूगीफलसमायुक्तं नागवल्लीदलैर्युतम्।

कर्पूरचूर्णसंयुक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम्॥

श्री-भूमि-नीला-समेत-महा-विष्णवे नमः, कर्पूरताम्बूलं समर्पयामि।

उन्मीलनीव्रतम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

उन्मीलनीव्रतम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ सप्तत्रिंशोऽध्यायः॥३७

महादेव उवाच

पक्षवर्धिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पक्षवर्धिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः॥३८

नारद उवाच

द्वादशी-एकादशी-जागरणमहिमावर्णनम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

द्वादशी-एकादशी-जागरणमहिमावर्णनम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः॥३९

महादेव उवाच

मार्गशीर्ष-कृष्ण-उत्पन्ना-एकादशी-कृत-मुरवधः

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

मार्गशीर्ष-कृष्ण-उत्पन्ना-एकादशी-कृत-मुरवधः

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ चत्वारिंशोऽध्यायः॥४०

महादेव उवाच

मार्गशीर्ष-शुक्ल-मोक्षदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

मार्गशीर्ष-शुक्ल-मोक्षदा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ एकचत्वारिंशोऽध्यायः॥४१

युधिष्ठिर उवाच

पौष-कृष्ण-सफला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पौष-कृष्ण-सफला-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ द्विचत्वारिंशोऽध्यायः॥४२

युधिष्ठिर उवाच

पौष-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पौष-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः॥४३

युधिष्ठिर उवाच

माघ-कृष्ण-षट्तिला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

माघ-कृष्ण-षट्तिला-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः॥४४

युधिष्ठिर उवाच

माघ-शुक्ल-जया-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

माघ-शुक्ल-जया-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः॥४५

युधिष्ठिर उवाच

फाल्गुन-कृष्ण-विजया-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

फाल्गुन-कृष्ण-विजया-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ षट्चत्वारिंशोऽध्यायः॥४६

युधिष्ठिर उवाच

फाल्गुन-शुक्लामलक्येकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

फाल्गुन-शुक्लामलक्येकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः॥४७

श्रीकृष्ण उवाच

चैत्र-कृष्ण-पापमोचनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

चैत्र-कृष्ण-पापमोचनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ अष्टचत्वारिंशोऽध्यायः॥४८

युधिष्ठिर उवाच

चैत्र-शुक्ल-कामदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

चैत्र-शुक्ल-कामदा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥४९

युधिष्ठिर उवाच

वैशाख-कृष्ण-वरूथिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

वैशाख-कृष्ण-वरूथिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ पञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५०

युधिष्ठिर उवाच

वैशाख-शुक्ल-मोहिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

वैशाख-शुक्ल-मोहिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५१

युधिष्ठिर उवाच

ज्येष्ठ-कृष्णापरा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

ज्येष्ठ-कृष्णापरा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५२

युधिष्ठिर उवाच

ज्येष्ठ-शुक्ल-निर्जला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

ज्येष्ठ-शुक्ल-निर्जला-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५३

युधिष्ठिर उवाच

आषाढ-कृष्ण-योगिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आषाढ-कृष्ण-योगिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ चतुष्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५४

युधिष्ठिर उवाच

आषाढ-शुक्ल-शयनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आषाढ-शुक्ल-शयनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५५

युधिष्ठिर उवाच

श्रावण-कृष्ण-कामिका-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

श्रावण-कृष्ण-कामिका-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५६

युधिष्ठिर उवाच

श्रावण-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

श्रावण-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५७

युधिष्ठिर उवाच

भाद्रपद-कृष्णाजा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

भाद्रपद-कृष्णाजा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥५८

युधिष्ठिर उवाच

भाद्रपद-शुक्ल-पद्मा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

भाद्रपद-शुक्ल-पद्मा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ एकोनषष्टितमोऽध्यायः॥५९

युधिष्ठिर उवाच

आश्विन-कृष्णेन्दिरा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आश्विन-कृष्णेन्दिरा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ षष्टितमोऽध्यायः॥६०

युधिष्ठिर उवाच

आश्विन-शुक्ल-पाशाङ्कुशा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आश्विन-शुक्ल-पाशाङ्कुशा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ एकषष्टितमोऽध्यायः॥६१

युधिष्ठिर उवाच

कार्त्तिक-कृष्ण-रमा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

कार्त्तिक-कृष्ण-रमा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ द्विषष्टिमोऽध्यायः॥६२

युधिष्ठिर उवाच

कार्त्तिक-शुक्ल-प्रबोधिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

कार्त्तिक-शुक्ल-प्रबोधिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ त्रिषष्टितमोऽध्यायः॥६३

युधिष्ठिर उवाच

पुरुषोत्तम-मासस्य शुक्ल-कमला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पुरुषोत्तम-मासस्य शुक्ल-कमला-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ चतुःषष्टितमोऽध्यायः॥६४

युधिष्ठिर उवाच

पुरुषोत्तम-मासस्य कृष्ण-परमा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पुरुषोत्तम-मासस्य कृष्ण-परमा-एकादशी-माहात्म्यम्

श्री-महागणपति-प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे।

यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम्॥

श्री-गुरु-प्रार्थना

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः।

गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्री-गुरवे नमः॥

सदाशिवसमारम्भां शङ्कराचार्यमध्यमाम्।

अस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम्॥

श्री-सरस्वती-प्रार्थना

दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥

श्री-व्यास-नमस्क्रिया

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्॥१॥

अभ्रश्यामः पिङ्गजटाबद्धकलापः
प्रांशुर्दण्डी कृष्णमृगत्वक्परिधानः।
साक्षाल्लोकान् पावयमानः कविमुख्यः
पाराशर्यः पर्वसु रूपं विवृणोतु॥२॥

जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः।

यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत् पिबति॥३॥

पाद्ममहापुराणम् — मङ्गलश्लोकः

स्वच्छं चन्द्रावदातं करिकर-मकर-क्षोभ-सञ्जात-फेनं
ब्रह्मोद्भूतिप्रसक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः।
ओङ्कारालङ्कृतेन त्रिभुवनगुरुणा ब्रह्मणा दृष्टिपूतं
सम्भोगाभोगरम्यं जलमशुभहरं पौष्करं नः पुनातु॥

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥

अथ पञ्चषष्टितमोऽध्यायः॥६५

युधिष्ठिर उवाच

मार्गशीर्ष-कृष्ण-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

मार्गशीर्ष-कृष्ण-एकादशी-माहात्म्यम्

सूत उवाच

एवं प्रीत्या पुरा विप्राः श्रीकृष्णेन परं व्रतम्।

माहात्म्यविधिसंयुक्तमुपदिष्टं विशेषतः॥१॥

उत्पत्तिं यः शृणोत्येवमेकादश्यां द्विजोत्तम।

भुक्त्वा भोगाननकांस्तु विष्णुलोकं प्रयाति सः॥२॥

पार्थ उवाच

उपवासस्य नक्तस्य एकभक्तस्य च प्रभो।

किं पुण्यं किं विधानं हि बेहि सर्व जनार्दन॥३॥

श्रीकृष्ण उवाच

हेमन्ते चैव सम्प्राप्ते मासि मार्गशिरे शुभे।

शुक्लपक्षे तथा पार्थ एकादश्या मुपोषयेत्॥४॥

नक्तं दशम्यां कुर्यात्तु दन्तधावनपूर्वकम्।

दिवसस्याष्टमे भागे अन्दीभूते दिवाकरे॥५॥

तत्र नक्तं विजानीयान नक्तं निशिभोजनम्।

ततः प्रभातसमये लइल्प नियनश्चरेत्॥६॥

मध्याहे च तथा पार्थ शुचिः स्नानः समानः।

नद्यां नडागे वाप्यां वा घुत्तमं मध्यम त्वधः॥७॥

क्रमाज्ज्ञेयं तथा कूपे तदनावे प्रशस्यत।

अश्वक्रान्ने रथक्रान्तं विष्णुकान्ते वसुन्धरे॥८॥

मृत्तिके हर मे पापं यन्मया पूर्वसञ्चितम्।

क्या हतेन पापेन गच्छामि परमां गतिम्॥९॥

अनेन मृत्तिकास्नान विदध्यातु व्रती नरः।

नालपेत्पतितैश्चोरैस्तथा पाखण्डिभिः सह॥१०॥

मिथ्यापवादिनो देववेदब्राह्मणनिन्दकान्।

अन्यांश्चैव दुराचारानगम्यागामिनस्तथा॥११॥

परद्रव्यापहर्तृश्च देवद्रव्यापहारिणः।

न सम्भाषेत दृष्ट्वाऽपि भास्करं चावलोकयेत्॥१२॥

ततो गोविन्दमभ्यर्च्य नैवेद्यादिभिरादरात्।

दीपं दद्याद्गृहे चैव भक्तियुक्तेन चेतसा॥१३॥

तदिने वर्जयेत्पार्थ निद्रां मैथुनमेव च।

गीतशास्त्रविनोदेन दिवारानं नयेद्रती॥१४॥

रात्रौ जागरणं कृत्वा भक्तियुक्तेन चेतसा।

विप्रेभ्यो दक्षिणां दत्त्वा प्रणिपत्य क्षमापयेत्॥१५॥

यथा शुक्ला तथा कृष्णा मान्या वै धर्मतत्परैः।

एकादश्योयो राजन्विभेदं नैव कारयत्॥१६॥

एवं हि कुरुते यस्तु शृणु तस्यापि यत्फलम्।

शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा देवं गदाधरम्॥१७॥

एकादश्युपवासस्य कलां नाप्नोति षोडशीम्।

व्यतीपाते च दानस्य लक्षमें फलं स्मृतम्॥१८॥

सङ्क्रान्ति चतुर्लक्षं दानस्य च धनञ्जय।

कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः॥१९॥

तत्सर्व लभते यस्तु टङ्कादश्यामुपोषितः।

अश्वमेधस्य यज्ञस्य करणाद्यत्फलं लभत्॥२०॥

ततः शतगुणं पुण्यमेकादश्युपवासतः।

तपस्विनो गृहे नित्यं लक्ष यस्य च भुञ्जते॥२१॥

षष्टिवर्षसहस्राणि तस्य पुण्यं च यद्भवेत्।

एकादश्युपवासेन फलं प्राप्नोति मानवः॥२२॥

गोसहस्रे च यत्पुण्यं दत्ते वेदाङ्गपारगे।

तस्मात्पुण्यं दशगुणमेकादश्युपवासिनाम्॥२३॥

नित्यं च भुञ्जते यस्य गृहे दश द्विजोत्तमाः।

यत्पुण्यं तद्दशगुणं भोजने ब्रह्मचारिणः॥२४॥

एतत्सहस्रं भूदाने कन्यादाने तु तत्स्मृतम्।

तस्मादशगुणं प्रोक्त विद्यमाने तथैव च॥२५॥

विद्यादशगुणं चान्नं यो ददाति बुभुक्षिते।

अन्नदानसमं दानं न भूतं न भविष्यति॥२६॥

तृप्तिमायान्ति कौन्तेय स्वर्गस्थाः पितृदेवताः।

एकादश्या व्रतस्यापि पुण्यसङ्ख्या न विद्यते॥२७॥

एतत्पुण्यप्रभावश्च यत्सुरैरपि दुर्लभः।

नक्तस्याद्रफलं तस्य एकभक्तस्य सत्तम॥२८॥

एकभक्तं च नक्तं च उपवासस्तथैव च।

एतेष्वन्यतमं वाऽपि व्रतं कुर्याद्धरोर्दन॥२९॥

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि दानानि नियमा यमाः।

एकादशी न सम्प्राप्ता यावत्तावन्मखा अपि॥३०॥

तस्मादेकादशी सर्वैरुपोष्या भवभीरुभिः।

न शङ्खन पिवेत्तोयं न खादेन्मत्स्यसूकरौ॥३१॥

एकादश्यां न भुञ्जीत यन्मां त्वं पृच्छसेऽर्जुन।

एतत्ते कथितं सर्व व्रतानामुत्तमं व्रतम्॥३२॥

एकादशीसमं नास्ति कृत्वा यज्ञसहस्रकम्।

अर्जुन उवाच

मार्गशीर्ष-शुक्ल-मोक्षदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

मार्गशीर्ष-शुक्ल-मोक्षदा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

वन्दे विष्णु प्रभु साक्षाल्लोकत्रयसुखप्रदम्।

विश्वेशं विश्वकर्तारं पुराणं पुरुषोत्तमम्॥१॥

पृच्छामि देवदेवेश संशयोऽस्ति महान्मम।

लोकानां तु हितार्थाय पापानां च क्षयाय च॥२॥

मार्गशीर्षे सिते पक्षे किन्नामैकादशी भवेत्।

कीदृशश्च विधिस्तस्याः को देवस्तत्र पूज्यते॥३॥

एतदाबश्व मे स्वामिविस्तरेण यथातथम्।

श्रीकृष्ण उवाच

सम्यक् पृष्टं त्वया राजन् साधु ते विमला मतिः॥४॥

कथयिष्यामि राजेन्द्र हरिवासरमुत्तमम्।

उत्पन्ना सा सिते पक्षे द्वादशी मम वल्लभा॥५॥

मार्गशीर्षे समुत्पन्ना मम देहान्नराधिप।

मुरस्य च वधार्थाय प्रख्याता मम वल्लभा॥६॥

कथिना सा मया चैव त्वद्ने राजसत्तम।

पूर्वमेकादशी राजन् त्रैलोक्ये सचराचरे॥७॥

मार्गशीर्षेसिते पक्षे चोत्पत्तिरिति नामतः।

अतः पर प्रवक्ष्यामि मार्गशीर्षलितां तथा॥८॥

मोक्षाना-नातिविख्यातां सर्वपापहरां पराम्।

देव दामोदरं तस्या पूजयेञ्च प्रयत्नतः॥९॥

गन्धपुष्पादिभिश्चैव गीतनृत्यः सुमङ्गलैः।

शृणु राजेन्द्र वक्ष्यामि कथा पौराणिकी शुभाम्॥१०॥

यस्याः श्रवणमात्रेण वाजपेयफलं लभेत्।

अधोगतिं गता ये व पितृमातृसुतादयः॥११॥

अस्याः पुण्यप्रभावेण स्वर्ग यान्ति न संशयः।

एतत्मात्कारणाद्राजन्महिमान शृणुष्व तम्॥१२॥

पुरा वै नगरे रम्ये गोकुलै न्यबसन्नृपः।

वैखानसेति राजर्षिः पुत्रवत्पालयन् प्रजाः॥१३॥

द्विजाश्च न्यवसंस्तत्र चतुर्वेदपरायणाः।

एवं स राज्यं कुर्वाणो रात्रौ तु स्वप्नमध्यतः॥१४॥

ददर्श जनकं स्वं तु अधोयोनिगतं नृपः।

एवं दृष्ट्वा तु तं तन्त्र विस्मयो फुललोचनः॥१५॥

कथयामास वृत्तान्तं द्विजाने स्वप्नसम्भवम्।

राजो वाच

पौष-कृष्ण-सफला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पौष-कृष्ण-सफला-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

पौषस्य कृष्णपक्षे तु द्वादशी या भवेत् प्रभो।

किन्नाम को विधिस्तस्याः को देवस्तत्र पूज्यते॥१॥

एतदाचक्ष्व मे स्वामिन्विस्तरेण जनार्दन।

श्रीकृष्ण उवाच

कथयिष्यामि राजेन्द्र भवतः स्नेहकारणात्॥२॥

तथा तुष्टिर्न मे राजन् ऋतुभिश्चाप्तदक्षिणैः।

यथा तुष्टिर्भवन्मह्यमेकादश्या व्रतेन वै॥३॥

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्यो हरिवासरः।

पौषस्य कृष्णपक्षे तु द्वादशी या भवेन्नृप॥४॥

तस्याश्चैव च माहात्म्यं शृणुष्वैकापमानसः।

गदितायाश्च चै राजन्नैकादश्यो भवन्ति हि॥५॥

तासामपि हि सर्वासां विकल्पं नैव कारयेत्।

अतः परं प्रवक्ष्यामि पौधे कृष्णा हि द्वादशी॥६॥

तस्या विधिं नृपश्रेष्ठ लोकानां हितकाम्यया।

पौषस्य कृष्णपक्षे या सफलानाम नामतः॥७॥

नारायणोऽधिदेवोऽस्याः पूजयेत्तं प्रयत्नतः।

पूर्वेण विधिना राजन् कर्तव्यकादशी जनः॥८॥

नागानां च यथा शेषः पक्षिणां गरुडो यथा।

यथाश्वमेधो यज्ञानां नदीनां जाह्नवी यथा॥९॥

देवानां च यथाविष्णुर्द्विपदां ब्राह्मणो यथा।

व्रतानां च तथा राजन् प्रवरैकादशी तिथिः॥१०॥

ते जना भरतश्रेष्ठ मम पूज्याश्च सर्वशः।

हरिवासरसंसक्ता वर्तन्ते ये भृशं नृप॥११॥

सफलानाम या प्रोक्ता तस्याःपूजाविध शृणु।

फलैर्मा पूजयेत् तत्र कालदेशोद्भवैः शुभैः॥१२॥

नारिकेलफल शुद्धस्तथा वै बीजपूरकैः।

जम्बीरैर्दाडिमैश्चैव तथा पूगफलैरपि॥१३॥

लवङ्गैविविधैश्चान्यैस्तथा चाम्रफलादिभिः।

पूजयेदेवदेवेशं धूपै-पैर्यथाक्रमम्॥१४॥

सफलायां दीपदानं विशेषेण प्रकीर्तितम्।

रात्री जागरणं तत्र कर्तव्यं च प्रयत्नतः॥१५॥

यावदुन्मिषते नेत्रं तावजागर्ति यो निशि।

एकाग्रमानसो भूत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु॥१६॥

तत्समो नास्ति वै यज्ञस्तीर्थ नत्सदृशं न हि।

तत्समं न व्रतं किञ्चिदिह लोके नराधिप॥१७॥

पञ्चवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा च यत्फलम्।

तत्फलं समवाप्नोति सफलाजागरेण वै॥१८॥

श्रूयतां राजशार्दूल सफलायाः कथानकम्।

चम्पावतीति विख्याता पुरी माहिष्मतस्य च॥१९॥

माहिष्मतव्य राजर्वेश्चन्वारश्वाभवन्सुताः।

तेषां मध्ये तु यो ज्येष्ठः स महापापसंयुतः॥२०॥

परदाराभिगामी च यतवेश्यारतः सदा।

पितुर्द्रव्यं स पापिष्ठो गमयामास सर्वशः॥२१॥

असवृत्तिरतो नित्यं देवताद्विजनिन्दकः।

वैष्णवानां च देवानां नित्यं निन्दारतः स वै॥२२॥

ईदृग्विधं तदा दृष्ट्वा पुत्र माहिष्मतो नृपः।

राज्यानिष्कासयामास लुम्पकं नाम नामतः॥२३॥

राज्यानिष्कासितस्तेन पित्रा चैवापि बन्धुभिः।

परिवारजनैः सर्वैस्त्यक्तो राज्ञो भयात्तदा॥२४॥

लुम्पकोऽपि तदा त्यक्तश्चिन्तयामास चैकलः।

मयात्र किं प्रकर्तव्यं त्यक्तेन पितृबान्धवैः॥२५॥

इति चिन्तापरो भृत्वा मतिं पापे तदाकरोत्।

मया तु गमनं कार्य बने त्यक्त्वा पुरं पितुः॥२६॥

तस्मानापितुः सर्व व्यापयिष्ये पुरं निशि।

दिवा वने चरिष्यामि रात्रावपि पितुः पुरे॥२७॥

इत्येवं स मति कृत्वा लुम्पको दैवपातितः।

निर्जगाम पुरात्तस्माद्गतोऽसौ गहनं वनम्॥२८॥

जीवघातकरो नित्यं नित्यं स्तेयपरायणः।

सर्व च नगरं तेन मुषितं पापकर्मणा॥२९॥

गृहीतश्च परिल्यको लोके राज्ञो भयात्तदा।

जन्मान्तरीयपापेन राज्यभ्रष्टः स पापकृत्॥३०॥

आमिषाभिरतो नित्यं नित्यं वै फलभक्षकः।

आश्रमस्तस्य दुष्टस्य वासुदेवस्य सम्मतः॥३१॥

अश्वत्थो वर्तते तत्र जीर्णो बहुलवार्षिकः।

देवत्वं तस्य वृक्षस्य वर्तते तद्ने महत्॥३२॥

तत्रैव न्यबसचासौ लुम्पकः पापबुद्धिमान्।

एवं कालक्रमेणैव वसतस्तस्य पापिनः॥३३॥

दुष्कर्मनिरतस्यास्य कुर्वतः कर्म निन्दितम्।

पौषस्य कृष्णपक्षे तु पूवस्मिन् सफलादिनात्॥३४॥

दशमीदिवसे राजन्निशायां शीतपीडितः।

लुम्पको वस्त्रहीनो वै निश्चेष्टो ह्यभवत्तदा॥३५॥

पीडयमानस्तु शीतेन अश्वत्थस्य समीपगः।

न निद्रा न सुखं तस्य गतप्राण इवाभवत्॥३६॥

पीडयन्दशनैर्दन्तानवं सोऽगमयन्निशाम्।

भानूदयेऽपि तस्याथ न सञ्ज्ञा समजायत॥३७॥

लुम्पको गतसञ्ज्ञस्तु सफलादिवसे ततः।

मध्याह्नसमये प्राप्ते सञ्ज्ञा लेभे स पार्थिव॥३८॥

प्राप्तसञ्ज्ञो मुहूर्तेन चोत्थितोसौ तदासनात्।

प्रस्खलंश्च पदस्यास्पैः पडूगुवञ्चलितो मुहुः॥३९॥

वनमध्ये गतस्तत्र क्षुत्तृषापीडितोऽभवत्।

न शक्तिविघातस्य लुप्पकस्य दुरात्मनः॥४०॥

फलानि भूमौ पतितान्याहृत्य च स लुपकः।

यावत्स चागतस्तत्र तावदस्तमगाद्रविः॥४१॥

किं भविष्यति तातेति विललापातिदुःखितः।

फलानि तानि सर्वाणि वृक्षमूले निवेदयन्॥४२॥

इत्युवाच फलैरेभिः प्रीयतां भगवान् हरिः।

उपविष्टो लुपकश्च निद्रां लेभे न वै निशि॥४३॥

तेन जागरणं मेने भगवान्मधुसूदनः।

फलश्च पूजनं मेने सफलायां तथानघ॥४४॥

कृतमेवं लुपकेन ह्यकस्माद्वतमुत्तमम्।

तेन व्रतप्रभावेण प्राप्त राज्यमकण्टकम्॥४५॥

पुण्याकुरोदयाद्राजन् यथाप्राप्तं तथा शृणु।

रवेरुदयवेलायां दिव्योऽश्वश्चाजगाम ह॥४६॥

दिव्यवस्तुपरीवारो लुम्पकस्य समीपतः।

तस्थौ स तुरगो राजन वागुवाचाशरीरिणाम्॥४७॥

प्राप्तुहि त्वं नृपसुत स्वराज्यं हतकण्टकम्।

वासुदेवप्रसादेन सफलायाः प्रभावतः॥४८॥

पितुः समीपं गच्छ त्वं भुंश्व राज्यमकण्टकम्।

तथेत्युक्त्वा त्वसौ तत्र दिव्यरूपधरोऽभवत्॥४९॥

कृष्णे मतिश्च तस्यासीत्परमा वैष्णवी तथा।

दिव्याभरणशोभाढयस्तातं नत्वा स्थितो गृहे॥५०॥

वैष्णवाय ततो दत्तं पित्रा राज्यमकण्टकम्।

कृतं राज्यं तु तेनैव वर्षाणि सुबहून्यपि॥५१॥

हरिवासरसलीनो विष्णुभक्तिरतः सदा।

मनोज्ञास्त्वस्य पुत्राः स्युर्दाराः कृष्णप्रसादतः॥५२॥

ततः स वार्ध के प्राप्त राज्यं पुत्रे निवेश्य च।

वनं गतः संयतात्मा विष्णुभक्तिपरायणः॥५३॥

साधयित्वा तथात्मानं विष्णुलोकं जगाम ह।

एवं ये वै प्रकुर्वन्ति सफलैकादशीव्रतम्॥५४॥

इह लोके यशः प्राप्य मोक्षं यास्यत्यसंशयम्।

धन्यास्ते मानवा लोके सफलातकारिणः॥५५॥

तस्मिन्नन्मनि ते मोक्षं लभन्ते नात्र संशयः।
सफलायाश्च माहात्म्यश्रवणाद्धि विशाम्पते।
राजसूयफलं प्राप्य वसेत्स्वर्गे च मानवः॥५६॥

॥इति पौषकृष्ण-एकादश्याः सफलानाम्न्या माहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

पौष-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पौष-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

कथिता वै त्वया कृष्ण सफलैकादशी शुभा।

कथयस्व प्रसादेन शुक्ला पौषस्य या भवेत्॥१॥

किन्नाम को विधिस्तस्याः को देवस्तत्र पूज्यते।

कस्मै तुष्टो हृषीकेश त्वमेव पुरुषोत्तम॥२॥

श्रीकृष्ण उवाच

शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि शुक्ला पौषस्य या भवेत्।

तस्या विधि महारान लोकानां च हिताय वै॥३॥

पूर्वेण विधिना राजन् कर्तव्यैषा प्रयत्नतः।

पुत्रदेति च नाम्नासौ सर्वपापहरा वरा॥४॥

नारायणोऽधिदेवोऽम्याः कामदः सिद्विदायकः।

नातःपरतरा काचित्रलोक्ये सचराचरे॥५॥

विद्यावन्तं यशस्वन्तं लक्ष्मीवन्तं करोत्यसौ।

शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि कथां पापहरां पराम्॥६॥

पुरी भद्रावती नाम्नी राजा तत्र सुकेतुमान्।

तस्य राज्ञोऽथ राज्ञी च शैब्या नाम्नीति विश्रुता॥७॥

पुत्रहीनेन राज्ञा च कालो नीतो मनोरथैः।

नैवात्मजं नृपो लेभे वंशकर्तारमेव च॥८॥

तेनैव राज्ञा धर्मेण चिन्तितं बहुकालतः।

किं करोमि छ गच्छामि सुतप्रातिः कथं भवेत्॥९॥

न राष्ट्र न पुरे सौख्यं लेभे राजा सुकेतुमान्।

शैव्यया कान्तया साई प्रत्यहं दुःखितोऽभवत्॥१०॥

तावुभौ दम्पती नित्यं चिन्ताशोकपरायणौ।
पितरोऽन्य जलं दत्तं कवोष्णमुपभुनते।
राजः पश्चान्न पश्यामो योऽस्मान् सन्तर्पयिष्यति॥११॥

इत्येवं संस्मरन्तोऽस्य पितरो दुःखिनोभवन्।

न बान्धवा न मित्राणि नामात्याः सुहृदस्तथा॥१२॥

रोचन्ते तस्य भूपस्य न गजाश्वपदातयः।

नैराश्यं भूपतेस्तस्य मनस्येवमजायत॥१३॥

नरस्य पुत्रहीनस्य नास्ति वै जन्मनः फलम्।

अपुत्रस्य गृहं शून्यं हृदयं दुःखितं सदा॥१४॥

पितृदेवमनुष्याणां नानृगित्वं सुतं विना।

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सुतमुत्पादयेन्नरः॥१५॥

इहलोके यशस्तेषां परलोके शुभा गतिः।

येषां तु पुण्यकर्तृणां पुत्रजन्म गृहे भवेत्॥१६॥

आयुरारोग्यसम्पत्तिस्तेषां गेहे प्रवर्तते।

पुत्राः पौत्राश्च लोकाश्च भवेयुः पुण्यकर्मणाम्॥१७॥

पुण्यं विना न च प्राप्तिर्विष्णुभक्तिं विना तथा।

पुत्राणां सम्पदो वाऽपि विद्यापाश्चेति मे मतिः॥१८॥

एवं चिन्तयमानोसो राजा शर्म न लब्धवान्।

प्रत्यूषेऽचिन्तयद्राजा निशीथेऽचिन्तयत्तथा॥१९॥

ततश्चात्मविनाशं व विचार्याथ सुकेतुमान्।

आत्मघाते दुर्गातं च चिन्तयित्वा तदा नृपः॥२०॥

दृष्ट्वान्मदेई प्रक्षीणमपुत्रत्वं तथैव च।

पुनर्विचार्यात्मबुद्धचा ह्यात्मनो हितकारणम्॥२१॥

अश्वारूढस्ततो राजा जगाम गहनं वनम्।

पुरोहितादयः सर्वे न जानन्ति गतं नृपम्॥२२॥

गम्भीरे विपिन राजा मृगपक्षिनिषेविते।

विचचार तदा तस्मिन्वनवृक्षान्विलोकयन्॥२३॥

वटानश्वत्थविल्वांश्च खजूरापनसांस्तथा।

बकुलांश्च सदापर्णास्तिन्दुकांस्तिलकानपि॥२४॥

शालांस्तालास्तमालांश्च ददर्श सरलानृपः।

इगुदीककुभांश्चैव श्लेष्मातकविभीतकान्॥२५॥

शल्लकीकरमर्दाश्च पाटलान् स्खदिरानपि।

शाकांश्चैव पलाशांश्च शोभितान् ददृशे पुनः॥२६॥

मृगव्याध्रवराहांश्च सिंहाशाखामृगानपि।

गवयान् कृष्णसारांश्च सृगालाशशकानपि॥२७॥

वनमार्जार कान् क्रूराञ्शल्लकांश्चमरानपि।

ददर्श भुजगान् राजा वल्मीकादभिनिन्मृतान्॥२८॥

तथा वनगजान्मत्तान्कलभैः सह सङ्गतान्।

यूथपांश्च चतुर्दन्तान्करिणीगणमध्यगान्॥२९॥

तान् दृष्ट्वा चिन्तयामास ह्यात्मनः स गजान्नृपा।

तेषां स विचरन्मध्ये राजा शोभामवाप ह॥३०॥

महदाश्चर्यसंयुक्तं ददर्श विपिनं नृपः।

कञ्चिच्छिवारुतं शृण्वन्तुलूकविरुतं तथा॥३१॥

तांस्तान् क्षिमृगान् पश्यन्बभ्राम वनमध्यगः।

एवं ददर्श गहनं नृपो मध्यङ्गते रवौ॥३२॥

क्षुत्तृभ्यां पीडितो राजा इतश्चेतश्च धावति।

चिन्तयामास नृपतिः संशुष्कगलकन्धरः॥३३॥

मया तु किं कृतं कर्म प्राप्तं दुःखं यदीदृशम्।

मया वै तोविता देवा यज्ञैः पूजाभिरेव च॥३४॥

तथैव ब्राह्मगा दानस्तोषिता मृष्टभोजनैः।

प्रजाश्चैव यथाकालं पुत्रवन् परिपालिताः॥३५॥

कस्मादुःखं मया प्रातमीदृशं दारुणं महत्।

इति चिन्तापरो राजा जगामाथागतो वनम्॥३६॥

सुकृतस्य प्रभावेण सरो दृष्टं मनोरमम्।

मानसेन स्पर्धमानं पद्मिनी परिशोभितम्॥३७॥

कारण्डवैश्चक्रवाकै राजहंसैश्च नादितम्।

मकरहुभिर्मत्स्यैरन्य जलचरैर्युतम्॥३८॥

समीपे सरसस्तत्र मुनीनामाश्रमान् बहून्।

ददर्श राजा लक्ष्मीवानिमित्तैः शुभशंसिभिः॥३९॥

सव्यात्परतरं चक्षुरपसव्यस्तथा करः।

प्रास्फुरन्नृपतेस्तस्य कथयञ्शोभनं फलम्॥४०॥

तस्य तीरे मुनीन् दृष्ट्वा कुर्वाणान्नैगमं जपम्।

अवतीर्य हयात्तस्मान्मुनीनामग्रतः स्थितः॥४१॥

पृथक् पृथग्ववन्दे स मुनीस्तान् संशितव्रतान्।

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा दण्डवञ्च प्रणम्य सः॥४२॥

हर्षेण महताविष्टो बभूव नृपसत्तमः।

तमूचुस्तेऽपि मुनयः प्रसन्नाः स्मो वयं तव॥४३॥

कथयस्वाद्य वै राजन्यत्ते मनसि वर्तते।

राजोवाच

माघ-कृष्ण-षट्तिला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

माघ-कृष्ण-षट्तिला-एकादशी-माहात्म्यम्

दाल्भ्य उवाच

मर्त्यलोके तु सम्प्राप्ताः पापं कुर्वन्ति जन्तवः।

ब्रह्महत्यादिपापैश्च ह्यन्यैश्च विविधैर्युताः॥१॥

परद्रव्यापहर्तारः परव्यसनमोहिताः।

कथं नायान्ति नरकान्ब्रह्मस्तवहि तत्त्वतः॥२॥

अनायासेन भगवन् दानेनाल्पेन केनचित्।

पापं प्रशममायाति येन तद्वक्तुमर्हसि॥३॥

पुलस्त्य उवाच

साधु साधु महाभाग गुह्यमेतत्तुदुर्लभम्।

यन्न कस्यचिदाख्यातं ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदैवतैः॥४॥

तदहं कथयिष्यामि त्वया पृष्टो द्विजोत्तम।

पौषमासे तु सम्प्राप्ते शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः॥५॥

कामक्रोधाभिमानेालोभपैशुन्यवर्जितः।

देवदेवं च संस्मृत्य पादौ प्रक्षाल्य वारिणा॥६॥

पुष्यक्षेण तु सङ्गृह्य गोमयं तत्र मानकः।

तिलान् प्रक्षिप्य कार्यासं पिण्डकांश्चैव कारयेत्॥७॥

अष्टोत्तरशतं होमो नात्र कार्या विचारणा।

माघमासे तु सम्प्राप्त ह्याषाढः भवेद्यदि॥८॥

मूलं वा कृष्णपक्षस्य द्वादश्यां नियमं ततः।

गृहीयात्पुण्यफलदं विधानं तस्य मे शृणु॥९॥

देवदेवं समभ्यर्च सुनातः प्रयतः शुचिः।

कृष्णनामानि सङ्कीर्त्य एकादश्यामपोषितः॥१०॥

रात्री जागरणं कुर्याद्रात्रौ होमं च कारयेत्।

अर्चयेद् देवदेवशं द्वितीयेदि पुनहरिम्॥११॥

चन्दनागुरुकर्परेनैवेद्यं कृसरं तथा।

संस्तुत्य नाम्ना तेनैव कृष्णाख्येन पुनः पुनः॥१२॥

कूष्माण्डेनारिकेले व ह्यथवा बीजपूरकैः।

सर्वाभावे तु विप्रेन्द्र शस्तपूगीफलैर्युतम्॥१३॥

अर्थ दद्याद्विधानेन पूजयित्वा जनादनम्।

कृष्ण कृष्ण कृपालुस्त्वमगतीनां गतिर्भव॥१४॥

संसारार्णवमन्नानां प्रसीद परमेश्वर।

नमस्ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन॥१५॥

सुब्रह्मण्य नमस्तेऽस्तु महापुरुषपूर्वज।

गृहाणायं मया दत्तं लक्ष्म्या सह जगत्पते॥१६॥

ततस्तु पूजयेद्विप्रनुदकुम्भं प्रदापयेत्।

छत्रोपानयुगैः सार्ध कृष्णो मे प्रीयतामिति॥१७॥

कृष्णा धेनुः प्रदातव्या यथाशक्त्या द्विजोत्तम।

तिलपात्र द्विजश्रेष्ठ दात् तत्र विचक्षणः॥१८॥

स्नानप्राशनयोः शस्ताः श्वेताः कृष्णास्तिला मुने।

तान् प्रदद्यात्प्रयत्नेन यथाशक्त्या द्विजोत्तम॥१९॥

तिलप्ररोहजाः क्षेत्रे यावत्सङ्ख्यास्तिला द्विज।

तावद् वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते॥२०॥

तिलस्नायी तिलोद्वौ तिलहोमी तिलोदकी।

तिलभुक् तिलदाता च षट्तिलाः पापनाशकाः॥२१॥

[इयमेव पन्तलाख्या।]

माघ-शुक्ल-जया-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

माघ-शुक्ल-जया-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

कृष्ण कृष्णाप्रमेयात्मवादिदेव जगत्पते।

स्वेदजा अण्ड जाश्चैव उद्भिजाश्च जरायुजाः॥१॥

तेषां कर्ता विकर्ता त्वं पालकः क्षयकारकः।

माघस्य कृष्णपक्षे तु षट्तिला कथिता त्वया॥२॥

शुक्ले यैकादशी तां च कथयस्व प्रसादतः।

किन्नामा कोविधिस्तस्याः को देवस्तत्र पूज्यते॥३॥

श्रीकृष्ण उवाच

कथयिष्यामि राजेन्द्र शुक्ले माघन्य या भवेत्।

जयानाम्रीति विख्याता सर्वपापहरा परा॥४॥

पवित्रा पापहन्त्री च कामदा मोक्षदा नृणाम्।
ब्रह्महत्यापहन्त्री च पिशाचत्वाविनाशिनी।
नैव तस्या ते चीणे प्रेतत्वं जायते नृणाम्॥५॥

नातः परतरा काचिपापन्नी मोक्षदायनी।

एतस्मात्कारणाद्राजन् कर्तव्येयं प्रयत्नतः॥६॥

श्रूयतां राजशार्दूल कथा पौराणिकी शुभा।

पङ्कजाख्यपुराणेऽस्या महिमा कथितो मया॥७॥

एकदा नाकलोके वै इन्द्रो राज्यं चकार ह।

देवाश्च तत्र सौख्येन निवसन्ति मनोरमे॥८॥

पीयूष पाननिरता ह्यप्सरोगणसेविताः।

नन्दनं तु वनं तत्र पारिजातोपशोभितम्॥९॥

रमयन्ति रमन्त्यत्र ह्यप्सरोभिर्दिवौकसः।

एकदा रममाणोऽसौ देवेन्द्रः स्वेच्छया नृप॥१०॥

नर्तयामास हर्षात्स पञ्चाशत्कोटिनायिकाः।

गन्धर्वास्तत्र गायन्ति गन्धर्वः पुष्पदन्तकः॥११॥

चित्रसनश्च नत्रैव चित्रसेनसुता तथा।

मालिनीति च नाना तु चित्रसेनस्य कामिनी॥१२॥

मालिन्यां तु समुत्पन्नः पुष्पवानिति नामतः।

तस्य पुष्पवतः पुत्रो माल्यवान्नाम नामतः॥१३॥

गन्धर्वी पुष्पवत्याख्या माल्यवत्यतिमोहिता।

कामस्य च शरैस्तीक्ष्णैर्विद्धाङ्गी सा बभूव ह॥१४॥

तया भावकटाक्षश्च माल्यवांस्तु वशीकृतः।

लावण्यरूपसम्पत्या तस्या रूपं नृप शृणु॥१५॥

बाहू तस्यास्तु कामेन कण्ठपाशौ कृताविव।

चन्द्रबद्वदनं तस्या नयने श्रवणायते॥१६॥

कर्णी तु शोभितौ तस्याः कुण्डलाभ्यां नृपोत्तम।

कण्ठो प्रैवेयसंयुक्तो दिव्याभरणभूषितः॥१७॥

पीनोन्नतौ कुचौ तस्यास्तौ हेमकलशाविव।

अतिक्षामं तदुदर मुष्टिमात्रं च मध्यमम्॥१८॥

नितम्बौ विपुलौ तस्या विस्तीर्ण जघनस्थलम्।

चरणौ शोभमानौ तौ रक्तोत्पलसमद्युती॥१९॥

ईदृश्यां पुष्पवत्यां स माल्यवानपि मोहितः।

शक्रस्य परितोषाय नृत्यार्थ तौ समागतौ॥२०॥

गायमानौ च तो तत्र ह्यप्सरोगणसङ्गतौ।

न शुद्धगानं गायेतां चित्तभ्रमसमन्वितौ॥२१॥

बद्धदृष्टी तथान्योन्यं कामबाणवशं गतौ।

ज्ञात्वा लेखर्षभस्तत्र सङ्गतं मानसं तयोः॥२२॥

कालक्रियाणां संलोपात्तथा गीतावभञ्जनात्।

चिन्तयित्वा तु मघवानवज्ञानं तथात्मनः॥२३॥

कुपितश्च तयोरित्थं शापं दास्यन्निदं जगौ।

धिग्वां पापगतौ मूढावाजाभङ्गकरौ मम॥२४॥

युवां पिशाचौ भवतं दम्पतीरूपधारिणौ।

मृत्युलोकमनुप्राप्तौ भुनानौ कर्मणः फलम्॥२५॥

एवं मघवता शप्तावुभौ दुःखितमानसौ।

हिमवन्तमनुप्राप्ताविन्द्रशापविमोहितौ॥२६॥

उभी पिशाचतां प्राप्तौ दारुणं दुःखमेव च।

सन्तप्तमानसौ तत्र महाकृच्छ्रगतावुभौ॥२७॥

गन्धं रसं च स्पर्श च न जानीतो विमोहितौ।

पीडयमानौ तु दाहेन देहपातकरेण च॥२८॥

तो ननिद्रामुखं प्राप्तौ कर्मणा तेन पीडितौ।

परस्परं खादमानौ चरेतुर्गिरिगह्वरम्॥२९॥

पीडयमानौ तु शीतेन तुषारप्रभवेण तौ।

दन्तघर्ष प्रकुर्वाणौ रोमाश्चितवपुर्धरौ॥३०॥

ऊचे पिशाचः शीतार्तः स्वपत्नी तु पिशाचिकाम्।

किमावाभ्यां कृतं पापमत्यन्तं दुःखदायकम्॥३१॥

येन प्राप्तं पिशाचत्वं स्वेन दुष्कृतकर्मणा।

नरकं दारुणं मन्ये पिशाचत्वं च गर्हितम्॥३२॥

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं नैव समाचरेत्।

इति चिन्तापरौ तत्र ह्यास्तां दुःखेन कर्शितौ॥३३॥

दैवयोगात्तयोः प्राप्ता माघस्यैकादशी सिता।

जया नाम्नीति विख्याता तिथीनामुत्तमा तिथिः॥३४॥

तस्मिन्दिने तु सम्प्राप्ते तावाहारविवर्जितौ।

आसाते तत्र नृपते जलपानविवर्जितो॥३५॥

न कृतो जीवघातश्च न पेत्रफलभक्षणम्।

अश्वत्थस्य समीपे तु पतितौ दुःखसंयुतो॥३६॥

रविरस्तं गतो राजस्तथैव स्थितयोस्तयोः।

प्राप्ता चैव निशा घोरा दारुणा शीतकारिणी॥३७॥

वेपमानौ तु तो तत्र हिमेन च जडीकृतौ।

परस्परेण संलग्नौ गात्रयो(जयोरपि॥३८॥

न निद्रां न रतिं तत्र न तौ सौस्यमविन्दताम्।

एवं तौ राजशार्दूल शापेनेन्द्रस्य पीडितौ॥३९॥

इत्थं तयोर्दुःखितयोर्निर्जमाम तदा निशा।

जयायास्तु व्रते चीर्ण रात्री जागरणे कृते॥४०॥

तयोव्रतप्रभावेण यथा ह्यासीत्तथा शृणु।

द्वादशीदिवसे प्राप्ते ताभ्यां चीर्णे जयाव्रते॥४१॥

विष्णोः प्रभावान्नृपते पिशाचत्वं तयोर्गतम्।

पुष्पवनीमाल्यवांश्च पूर्वरूपौ बभूवतुः॥४२॥

पुरातनस्नेहयुतौ पूर्वालङ्कारसंयुनौ।

विमानमधिरूढौ तावप्सरोगणसेवितो॥४३॥

स्तूयमानौ तु गन्धर्वैस्तुम्बुरुप्रमुम्बैस्तथा।

हावभावसमायुनौ गतौ नाके मनोरमे॥४४॥

देवेन्द्रस्याग्रतो गत्वा प्रणाम चक्रतुर्मुदा।

तथाविधौ तु तो दृष्ट्रा मघवा विस्मितोऽब्रवीत्॥४५॥

इन्द्र उवाच

फाल्गुन-कृष्ण-विजया-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

फाल्गुन-कृष्ण-विजया-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

फाल्गुनस्यासिते पक्षे किन्नामैकादशी भवेत्।

वासुदेव कृपासिन्धो कथयस्व प्रसादतः॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

कथयिष्यामि राजेन्द्र कृष्णा या फाल्गुनी भवेत्।

विजयेति च सा प्रोक्ता कर्तृणां जयदा सदा॥२॥

तस्याश्च व्रतमाहात्म्यं सर्वपापहरं परम्।

नारदः परिपप्रच्छ ब्रह्माणं कमलासनम्॥३॥

फाल्गुनस्यासिते पक्षे विजयानाम या तिथिः।

तस्या व्रतं सुरश्रेष्ठ कथयस्व प्रसादतः॥४॥

इति पृष्टो मारदेन प्रत्युवाच पितामहः।

ब्रह्मोवाच

शृणु नारद वक्ष्यामि कथां पापहरां पराम्॥५॥

पुरातनं व्रतं ह्येतत्पवित्रं पापनाशनम्।

यन्न कस्यचिदाख्यातं मयैतद्विजयाव्रतम्॥६॥

जयं ददाति विजया नृणां चैवन संशयः।

रामस्तपोवनं यातो वर्षाण्येव चतुर्दश॥७॥

न्यवसत्पञ्चवट्यां तु ससीतश्च सल क्ष्मणः।

तत्रैव वसतस्तस्य राघवस्य महात्मनः॥८॥

रावणेन हृता भार्या सीतानाम्नी तपस्विनी।

तेन दुःखेन रामोऽसौ मोहमभ्यागतस्तदा॥९॥

भ्रमञ्जटायुषं तत्र ददर्श विगतायुषम्।

कवन्धो निहतः पश्चाद्रमतारण्यमध्यतः॥१०॥

राजे विज्ञाप्य तत्सर्व सोऽपि मृत्युवशं गतः।

सुग्रीवेण समं सख्यमजयं समजायत॥११॥

वानराणामनीकानि रामार्थ सङ्गतानि वै।

ततो हनूमता दृष्टा लोद्याने तु जानकी॥१२॥

रामसञ्ज्ञापनं तस्यै दत्तं कर्म महत्कृतम्।

समेत्य रामेण पुनः सर्व तत्र निवेदितम्॥१३॥

अथ श्रुत्वा रामचन्द्रो वाक्यं चैव हनूमतः।

सुग्रीवानुमतेनैव प्रस्थानं समरोचयत्॥१४॥

स गत्वा वानरैः सार्ध तीरं नदनदीपतेः।

दृष्ट्वाब्धि दुस्तरं रामो विस्मितोऽभूत्कपिप्रियः॥१५॥

प्रोत्फुल्ललोचनो भूत्वा लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत्।

सौमित्र केन पुण्येन तीर्यते वरुणालयः॥१६॥

अगाधसलिलैः पूर्णो नीमैः समाकुलः।

उपायं नैव पश्यामि येनैव सुतरो भवेत्॥१७॥

लक्ष्मण उवाच

फाल्गुन-शुक्लामलकी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

फाल्गुन-शुक्लामलकी-एकादशी-माहात्म्यम्

मान्धातोवाच

वद ब्रह्मन्महाभाग येन श्रेयो भवेन्मम।

कृपया तब्रह्मयोने यधनुग्राह्यतो मयि॥१॥

सरहस्यं सेतिहासं प्रतानामुत्तमं व्रतम्।

वसिष्ठ उवाच

कथयाम्यधुना तुभ्यं सर्ववतफलप्रदम्॥२॥

, आमलक्या व्रतं राजन् महापातकनाशनम्।

मोक्षदं सर्वलोकानां गोसहस्नफलप्रदम्॥३॥

अत्रयोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्।

यथामुक्तिमनुप्राप्तो व्याधो हिंसासमन्वितः॥४॥

वैदिशं नाम नगरं हृष्टपुष्टजनावृतम्।

ब्राह्मणैः क्षत्रियैश्यः शूद्रेश्च समलङ्कृतम्॥५॥

रुचिरं नृपशार्दूल ब्रह्मघोषनिनादितम्।

न नास्तिको दुष्कृतिकस्तस्मिन् पुरवरे सदा॥६॥

तत्र सोमान्वयो राजा विख्यातः शशिबिन्दवः।

राजा चैत्ररथो नाम धर्मात्मा सत्यसङ्गरः॥७॥

नागायुतबलः श्रीमाञ्छस्त्रशास्त्रार्थपारगः।

तस्मिन्छासति धर्मज्ञे धर्मात्मनि धरां प्रभो॥८॥

कृपणो नैव कुत्रापि दृश्यते नैव निर्धनः।

सुकालः क्षेममारोग्यं न दुर्भिक्षं न चेतयः॥९॥

विष्णुभक्तिरता लोकास्तस्मिन् पुरवरे सदा।

हरिपूजारताश्चैव राजा चापि विशेषतः॥१०॥

न शुक्लां नैव कृष्णां च द्वादशी भुञ्जते जनाः।

सर्वधर्मान् परित्यज्य हरिभक्तिपरायणाः॥११॥

एवं संवत्सरा जग्मुर्बहवो राजसत्तम।

जनस्य सौख्ययुक्तस्य हरिभक्तिरतस्य च॥१२॥

अथ कालेन सम्प्राप्ता द्वादशी पुण्यसंयुता।

फाल्गुनस्य सिते पक्षे नाम्ना ह्यामलकी स्मृता॥१३॥

तामवाप्य जनाः सर्वे बालकाः स्थविरा नृप।

नियमं चोपवासं च सर्वे चकुर्नरा विभो॥१४॥

प्रहालं व्रतं ज्ञात्वा स्नानं कृत्वा नदीजल।

नत्र देवालये राजा लोकयुक्तो महाप्रभुः॥१५॥

पूर्णकुम्भमवस्थाप्य छोपानह संयुतम्।

पञ्चरत्नसमायुतं दिव्यगधाधिवालितम्॥१६॥

दीपमालावितं चैव जामदग्न्यसमन्वितम्।

पूजयामातुरव्यमा धात्री च मुनिभिर्जनाः॥१७॥

जामदग्न्य नमस्तेऽस्तु रेगुकानन्दवर्धन।

मलकीतच्छाय भुक्तिमुक्तिवरप्रद॥१८॥

धात्रि धातृसमुद्भूते सर्वपातकनाशिनि।

आमलकि नमस्तुभ्यं सहामा यो दकं मम॥१९॥

धात्रि ब्रह्म स्वरूपासि त्वं तु रामे ग पूजिता।

प्रदक्षिण विधानेन सर्वनापहरा भव॥२०॥

तत्र जागरणं चक्रुर्जनः सर्वे स्वभक्तिः।

एतस्मिन्नेव काले तु व्याधस्तत्र समागतः॥२१॥

क्षुधाश्रमपरिव्यातो महामारण पीडितः।

कुटुम्बार्थ जीवनाती सर्वधर्मबहि कृतः॥२२॥

जागरं तत्र सोऽपश्यदामलक्यां झुधान्वितः।

दीपमालाकुलं दृष्ट्वा तत्रैव निषसाद सः॥२३॥

किमेतदिनि सञ्चिन्त्य प्रातबाविस्मयं भृशम्।

ददर्श कुम्भं तत्रस्थं देवं दामोदरं तथा॥२४॥

ददर्शामलकीवृक्षं तत्रस्थाश्चैव दीपकान्।

वैष्णवं च तथाऽख्यानं शुश्राव पठतां नृणाम्॥२५॥

एकादश्याश्च माहात्म्यं शुश्राव क्षुधितोऽपि सन्।

जाग्रतस्तस्य सा रात्रिर्गता विस्मितचेतसः॥२६॥

ततः प्रभातसमये विविशुनगरं जनाः।

व्याधोऽपि गृहमा गत्य बुजे प्रीतमानसः॥२७॥

ततः कालेन महता व्यायः पञ्चत्वमागतः।

एकादश्याः प्रभावेण रात्री जागरणेन च॥२८॥

राज्यं प्रपेदे सुमहच्चतुरङ्गवलाधिनम्।

जय-नीनाम नगरी तब राजा विदूरथः॥२९॥

तस्मात्स तनयो जज्ञ नाम्ना वतुरथो बली।

चतुरङ्गबलोपेतो धनधान्यसमन्वितः॥३०॥

दशायुतानि ग्रामागां बुभुजे भयवर्जिनः।

तेजसादित्यसदृशः कान्त्या चन्द्रसमप्रभः॥३१॥

पराक्रमे विष्णुप्तमः क्षमया पृथिवीलमः।

धार्मिकः सत्यवादी शक्तिपरायणः॥३२॥

ब्रह्मज्ञः कर्मशीलश्च प्रजापालनतत्परः।

यजते विविधान कमान राजा परदर्पहा॥३३॥

दानानि विविधान्येव प्रददाति च सर्वदा।

एकदा मृगयां यानो देवान्मार्गपरिच्युतः॥३४॥

न दिशो नैव विदिशो वेत्ति तत्र महीपतिः।

उपधाय च दोलनकाकी गहने वने॥३५॥

श्रान्तश्च क्षुधितोऽत्यन्तं संविवेश महीपतिः।

अवान्तरे न पर्वतान्तरवासभाक्॥३६॥

आययौ तत्र यत्रास्ते राजा परबलार्दनः।

कृतवैरास्ते राज्ञा सर्वदेवोपतापिताः॥३७॥

परिवार्य ततस्तस्थू राजानं भूरिदक्षिणम्।

हन्यता हाला वायं पूर्व वरविरुद्धधीः॥३८॥

अनेन निहताः पूर्व पितरौ भ्रातरः सुताः।

पौवाश्च व मातुलाश्च निपातिताः॥३९॥

निष्कासिताश्च स्वस्थानाद्विक्षिप्ताश्च दिशो दश।
एनपदुःस्वा ते सर्वे तत्रैनं हन्तुमुद्यताः।
पाशश्च पट्टिशैः खङ्गैर्बाणैर्धनुषि संस्थितैः॥४०॥

शस्त्राणि समापतन्ति न वै शरीरे प्रविशन्ति।

तस्यातिचापि सर्वे हतशस्त्रसङ्घा म्लेच्छा अरिजीवदेहाः॥४१॥

यदापि चलितुं तत्र न शेकुल्तेरयो भृशम्।

शस्त्रागि कुण्ठता जग्गः तवेषां हतचेतसाम्॥४२॥

दीना बभूवुस्ते सर्वे ये तं हन्तुं समागताः।

एतस्मिन्नेव काले तु तस्य राज्ञः शरीरतः॥४३॥

निन्मृता प्रमदा ह्येका सर्वावयवशोभना॥४४॥

दिव्य पता दिव्याभरणभूषिता।

दिव्यमाल्याम्बरधरा भृकुटीकुटिलानना॥४५॥

स्फुलि गाभ्यो च नेत्राभ्यां पावकं वमती बहु।

चक्रोद्यतकरा चैव कालरात्रिरिवापरा॥४६॥

अभ्यधामा सङ्कुद्धा म्लेच्छानत्यन्तदुःखितान्।

निहताश्च यदा म्लेच्छास्ते विकर्मरतास्तथा॥४७॥

ततो राजा विबुद्धः सन् ददर्श महदद्भतम्।

हतान् म्लेच्छगणान् दृष्ट्वा राजा हर्षमवाप सः॥४८॥

इह न हता म्लेच्छा अत्यन्तं वैरिणो मम।

केन चेदं महत्कर्म कृतमस्मद्धितार्थिना॥४९॥

समय काले तु वागुवाचाशरीरिणी।

तं स्थितं नृपतिं दृष्ट्वा निकामं विस्मयान्वितम्॥५०॥

शरणं केशवादन्यो नास्ति कोपि द्वितीयकः।

इति श्रुत्वाकाशवाणी विस्मयोत्तर॥५१॥

वनात्तस्मात्स कुशली समायातः स भूमिभुक्।

राज्यं चकार धर्मात्मा धरायो तेशवत्॥५२॥

वसिष्ठ उवाच

चैत्र-कृष्ण-पापमोचनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

चैत्र-कृष्ण-पापमोचनी-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

फाल्गुनस्य सिते पक्षे श्रुता साऽमलकी मया।

चैत्रस्य कृष्णपक्षेन किं नामैकादशी भवेत्॥१॥

को विधिः किं फलं तस्या ब्रूहि कृष्ण ममाननः।

श्रीकृष्ण शृणु राजेन्द्र वक्ष्यामि पापमोचनिकाव्रतम्॥२॥

यल्लोमशोऽब्रवीत्पृष्टो मान्धात्रा चक्र।

मान्धातोवाच

भगवञ्छोतुमिच्छामि लोकानां हितकाम्यया॥३॥

चैत्रमास्यसिते पक्ष नामैकादशी भवेत्।

को विधिः किं फलं तस्याः कथयस्व प्रसादतः॥४॥

लोमश उवाच

चैत्रमास्यसिते पक्षे नाम्ना वै पापमोचनी।

एकादशी समाख्याता पिशाचत्वविनाशिनी॥५॥

शृणु तस्याः प्रवक्ष्यामि क मदां सिद्धिदां नृप।

कथां विचित्रां शुभदा पापी धर्मका॥६॥

पुरा चैत्ररथोद्देशे अप्सरोगणसेविते।

वसन्तसमये प्राते पुष्पैराकुलिते वने॥७॥

गन्धर्वकन्यास्तत्रैव रमन्ति सह किन्नरैः।

पाकशालनमुख्याश्च क्रीडन्ते च दिवौकसः॥८॥

नापरं सुन्दर किश्चिदनाच्चैत्ररथानम्।

तस्मिन्वने तु मुनयस्त पन्ति बहुलं तपः॥९॥

वैस्तु मघवा रमते मधुमाधवौ।

एको मुनिवरस्तव मेधावी नाम नामतः॥१०॥

ॐ मुनिवरं मोहनायोपचक्रमे।

मजुयोति विख्याना भावं तस्य विचिन्वती॥११॥

क्रोशमात्र स्थिता तस्य भयदाश्रमसन्निधौ।

गायन्ती मधुरं साधु पीडयन्ती विपश्चिकाम्॥१२॥

गायानी तोमथालोक्य पुष्पचन्दनवेष्टिताम्।

कामोऽपि विजयाकाङ्क्षी शिवभक्तं मुनीश्वरम्॥१३॥

तस्याः शरीरसंसर्ग शिववैरमनुस्मरन्।

कृत्वा भ्रुवौ धनुष्कोटी गुणं कृत्वा कटाक्षकम्॥१४॥

मार्गणो नयने कृत्वा पक्षयुक्तौ यथाक्रमम्।

कुचौ कृत्वा पटकुटी विजयायोपसंस्थितः॥१५॥

मञ्जुघोषाभवत् तत्र कामस्येव वरूथिनी।

मेधाविनं मुनिं दृष्ट्वा सापि कामेन पीडिता॥१६॥

यौवनोदिनदेहोऽसौ मेधाव्यतिविराजते।

सितोपवीतसहितो दण्डी स्मर इवापरः॥१७॥

मञ्जुघोषा स्थिता तत्र दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम्।

मदनस्य वशं प्राप्ता मन्दं मन्दमगायत॥१८॥

रणद्रलयसंयुक्तां शिञ्जपुरमेखलाम्।

गायन्ती भावसंयुक्तां विलोक्य मुनिपुङ्गवः॥१९॥

मदनेन ससैन्येन नीतो मोहवशं बलात्।

मञ्जुघोषा समागम्य मुनिं दृष्ट्वा तथाविधम्॥२०॥

हावभावकटाक्षैस्तु मोहयामास चाङ्गना।

अधः संस्थाप्य वीणां सा सस्वजे तं मुनीश्वरम्॥२१॥

वल्लीवाकुलिता वृक्षं वातवेगेन वेपिता।

सोऽपि रेमे तया सार्ध मेधावी मुनिपुङ्गवः॥२२॥

तस्मिन्नेव वनोदेशे दृष्ट्वा तदेहमुत्तमम्।

शिवतत्त्वं स विस्मृत्य कामतत्त्ववशं गतः॥२३॥

न निशां न दिनं सोऽपि रमजानाति कामुकः।

बहुलश्च गतः कालो मुनराचारलोपकः॥२४॥

मजुघोषा देवलोकगमनायोपचक्रमे।

गच्छन्ती प्रत्युवाचाथ रमन्तं मुनिपुङ्गवम्॥२५॥

आदशो दीयतां ब्रह्मन् स्वधामगमनाय मे।

मेधाव्युवाच

चैत्र-शुक्ल-कामदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

चैत्र-शुक्ल-कामदा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

वासुदेव नमस्तुभ्यं कथयस्व ममाग्रतः।

चैत्रस्य शुक्लपक्षे तु किन्नामकादशी भवेत्॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

शृणुष्वैकमना राजन् कथामेको पुरातनीम्।

वसिष्ठो यामकथयत्प्राग्दिलीपाय पृच्छते॥२॥

दिलीप उवाच

भगकछोतुमिच्छामि कथयस्व प्रसा दतः।

चैत्रे मासि सिते पक्षे किन्नामैकादशी भवेत्॥३॥

वसिष्ठ उवाच

साधु पृष्टं नृपश्रेष्ठ कथयामि तवाग्रतः।

चत्रस्य शुक्लपक्षे तु कामदा नाम नामतः॥४॥

एकादशी पुण्यतमा पापेन्धनदवानलः।

शृणु राजन् कथामेतां पापन्नी पुत्रदायिनीम्॥५॥

पुरा भोगिपुरे रम्ये हेमरत्नविभूषिते।

पुण्डरीकमुखा नागा निवसान्त मदोत्कटाः॥६॥

तस्मिन् पुरे पुण्डरीको राजा राज्यं करोति च।

गन्धर्वैः किन्नरैश्चैव ह्यप्सरोभिः स सेव्यते॥७॥

वराप्सरा तु ललिता गन्धर्वो ललितस्तथा।

उभौ रागेण संयुक्तौ दम्पती कामपीडितौ॥८॥

रेमाते स्वगृहे रम्ये धनधान्ययुते सदा।

ललितायास्तु हृदये पतिर्वसति सर्वदा॥९॥

हृदयें तस्य ललिता नित्यं वसति भामिनी।

एकदा पुण्डरीकाद्याः क्रीडन्तः सदसि स्थिताः॥१०॥

गीतगानं प्रकुरुते ललितो दयितां विना।

पदबन्धे स्खलजिह्वो बभूव ललितां स्मरन्॥११॥

मनोभावं विदित्वाऽस्य कोटो नागसत्तमः।

पदबन्धच्युतिं तस्य पुण्डरीके न्यवेदयत्॥१२॥

क्रोधसंरक्तनयनः पुण्डरीकोऽभवत्तदा।

शशाप ललितं तत्र मन्दनातुरचेतसम्॥१३॥

राक्षसो भव दुर्बुद्धे क्रव्यादः पुरुषादकः।

यतः पत्नीवशो जातो गायश्चैव ममाग्रतः॥१४॥

वचनात्तस्य राजेन्द्र रक्षोरूपो बभूव ह।

रौद्राननो विरूपाक्षो दृष्टमात्रो भयङ्करः॥१५॥

बाहू योजनविस्तीर्णी मुखकन्दरसन्निभम्।

चन्द्रसूर्यनिभे नेत्रे ग्रीवा पर्वतसन्निभा॥१६॥

नासारन्ध्रे तु विवरे चाधरौ योजनार्धकौ।

शरीरं तस्य राजेन्द्र उत्थितं योजनाष्टकम्॥१७॥

ईदृशो राक्षसः सोऽभूद्भुञ्जानः कर्मणः फलम्।

ललिता तमथालोक्य स्वपति विकृताकृतिम्॥१८॥

चिन्तयामास मनसा दुःखेन महतार्दिता।

किं करोमि व गच्छामि पतिः शापेन पीडितः॥१९॥

इति संस्मृत्य मनसा न शर्म लभते तु सा।

चचार पतिना सार्ध ललिता गहने वन॥२०॥

बभ्राम विपिने दुर्गे कामरूपः स राक्षसः।

निर्वृणः पापनिरतो विरूपः पुरुषदकः॥२१॥

न सुखं लभते रात्रौ न दिवा तापपीडितः।

ललिता दुःखितातीव पतिं दृष्ट्वा तथाविधम्॥२२॥

भ्रमन्ती तेन सार्ध सा रुदती गहने वने।

कदाचिदगमद्विन्ध्यशिखरे बहुकौतुके॥२३॥

ऋष्यशृङ्गमुनेस्तत्र दृष्ट्वाश्रमपदं शुभम्।

शीघ्रं जगाम ललिता विनयावनता स्थिता॥२४॥

प्रत्युवाच मुनिदृष्ट्वा का त्वं कस्य सुता शुभम्।

किमर्थ त्वमिहायाता सत्यं वद ममाप्रतः॥२५॥

ललितोवाच

वैशाख-कृष्ण-वरूथिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

वैशाख-कृष्ण-वरूथिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

वैशाखस्यासिते पक्षे किन्नामैकादशी भवेत्।

महिमानं कथय मे वासुदेव नमोऽस्तु ते॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

सौभाग्यदायिनी राजनिह लोके परत्र च।

वैशाखकृष्णपक्षे तु नाम्ना चैव वरूथिनी॥२॥

वरूथिन्या व्रतेनैव सौख्यं भवति सर्वदा।

पापहानिश्च भवति सौभाग्यप्राप्तिरेव च॥३॥

दुर्भगा या करोत्येना सा स्त्री सौभाग्यमाप्नुयात्।

लोकानां चैव सर्वेषां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी॥४॥

सर्वपापहरा नृणां गर्भवासनिकृन्तनी।

वरूथिन्या व्रतेनैव मान्धाता स्वर्गतिं गतः॥५॥

धुन्धुमारादयश्चान्ये राजानो बहवस्तथा।

ब्रह्मकपालनिर्मुक्तो बभूव भगवान्भवः॥६॥

दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः।

तचुल्यं फलमाप्नोति वरूथिन्या व्रतादपि॥७॥

कुरुक्षेत्रे रविग्रहे स्वर्णभारं ददाति यः।

तत्तुल्यं फलमाप्नोति वरूथिन्या व्रतान्नरः॥८॥

श्रद्धावान्यस्तु कुरुते वरूथिन्या व्रतं नरः।

वाञ्छितं लभते सोऽपि इह लोके परत्र च॥९॥

पवित्रा पावनी ह्येषा महापातकनाशिनी।

भुक्तिमुक्तिप्रदा चापि कर्मणां नृपसत्तम॥१०॥

अश्वदानान्नृपश्रेष्ठ गजदानं विशिष्यते।

गजदानाद्भूमिदानं तिलदानं ततोऽधिकम्॥११॥

ततः सुवर्णदानं तु अन्नदानं ततोऽधिकम्।

अन्नदानात्पर दानं न भूतं न भविष्यति॥१२॥

पितृदेवमनुष्याणां तृप्तिरनेन जायते।

तत्सम कविभिः प्रोक्तं कन्यादानं नृपोत्तम॥१३॥

धेनुदानं च तत्तुल्यमित्याह भगवान् स्वयम्।

प्रोक्तेभ्यः सर्वदानेभ्यो विद्यादानं विशिष्यते॥१४॥

तत्फलं समवाप्नोति नरः कृत्वा वरूथिनीम्।

कन्यावित्तेन जीवन्ति ये नराः पापमोहिताः॥१५॥

ते नरा नरकं यान्ति यावदाभूतसम्प्लवम्।

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन न ग्राह्यं कन्यकाधनम्॥१६॥

यञ्च गृहाति लोभेन कन्या क्रीत्वा च तद्धनम्।

'सोन्यजन्मनि राजेन्द्र ओतुर्भवति निश्चि॥१७॥

कन्यां वित्तेन यो दद्याद् यथाशक्ति स्वलङ्कृताम्।

तत्पुण्यसङ्ख्यां कर्तुं हि चित्रगुप्तो न वेत्यलम्॥१८॥

तत्फलं समवाप्नोति नरः कृत्वा वरूथिनीम्।
कांस्यं मांसं मसूरानं चणकान् कोद्रवांस्तथा।
शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजनमैथुने॥१९॥

वैष्णवव्रतकर्ता च दशम्यां दश वर्जयेत्।

द्यूतक्रीडां च निद्रां च ताम्बूलं दन्तधावनम्॥२०॥

परापवादं पैशुन्यं पतितैः सह भाषणम्।

क्रोध चैवानृतं वाक्यमेकादश्यां विवर्जयेत्॥२१॥

कांस्यं मांसं मसूरांश्च क्षौद्रं वितथभाषणम्।

व्यायामश्च प्रयासं च पुनर्भोजनमैथुने॥२२॥

क्षौर तैलं परानं च द्वादश्यां परिवर्जयेत्।
अनेन विधिना राजन्विहिता यैर्वरूथिनी।
सर्वपापक्षयं कृत्वा दद्यात्प्रान्तेऽक्षयां गतिम्॥२३॥

रात्री जागरणं कृत्वा पूजितो यर्जनार्दनः।

सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यान्ति परमो गतिम्॥२४॥

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्या पापभीरुभिः।

क्षपारितनयादीतैर्नरदेव वरूथिनीम्॥२५॥

पठनाच्छ्रवणाद्राजन् गोसहस्रकलं लभेत्।

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते॥२६॥

॥इति श्रीभविष्यपुराणे वैशाखकृष्णैकादश्या वरूथिन्याख्याया माहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

वैशाख-शुक्ल-मोहिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

वैशाख-शुक्ल-मोहिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

वैशाखशुक्लपक्षे तु किन्नामैकादशी भवेत्।

किं फलं को विधिस्तस्याः कथयस्व जनार्दन॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

कथयामि कथामेतां शृणु त्वं धर्मनन्दन।

वसिष्ठो यामकथयत्पुरा रामाय पृच्छते॥२॥

राम उवाच

भगवन् श्रोतुमिच्छामि व्रतानामुत्तमं व्रत।

सर्वपापक्षयकरं सर्वदुःखनिकृन्तनम्॥३॥

मया दुःखानि भुक्तानि सीताविरहजानि व।

ततोऽहं भयभीतोऽस्मि पृच्छामि त्वां महामुने॥४॥

वसिष्ठ उवाच

साधु पृष्टं त्वया राम तवैषा नैष्ठिकी मतिः।

त्वन्नामग्रहणेनैव पूतो भवति मानवः॥५॥

तथापि कथयिष्यामि लोकानां हितकाम्यया।

पवित्रं प्रावनानां च व्रतानामुत्तमं व्रतम्॥६॥

वैशाखस्य सिते पक्षे द्वादशी राम या भवेत्।

मोहिनीनाम सा प्रोक्ता सर्व पापहरा परा॥७॥

मोहजालात्प्रमुच्येत पातकानां समूहन्तः।

अस्या व्रतप्रभावेण सत्यं सत्यं वदाम्यहम्॥८॥

अतस्तु कारणाद्राम कर्तव्यैषा भवादशैः।

पातकानां क्षयकरी महादुःखविनाशिनी॥९॥

शृणुष्वैकमना राम कथां पुण्यप्रदां शुभाम्।

यस्याः श्रवणमात्रण महापापं प्रणश्यति॥१०॥

सरस्वत्यास्तटे रम्ये पुरी भद्रावती शुभा।

द्युतिमानाम नृपतिस्तत्र राज्यं करोति वै॥११॥

सोमवंशोद्भवो राम धृतिमान्सत्यसङ्गरः।

तत्र वैश्यो निवसति धनधान्यसमृद्धिमान्॥१२॥

धनपाल इति ख्यात पुण्यकर्मप्रवर्तकः।

प्रपासवाद्यायतनतडागारामकारकः॥१३॥

विष्णुभक्तिपरः शान्तस्तस्यांसपञ्चपुत्रकाः।

सुमना द्युतिमांश्चैव मेधावी सुकृती तथा॥१४॥

पञ्चमो धृष्टबुद्धिश्च महापापरतः सदा।

वारस्त्रीसङ्गनिरतो विटगोष्ठीविशारदः॥१५॥

द्यूतादिव्यसनासक्तः परस्त्रीरतिलालसः
न देवांश्चातिथीन्वृद्धान् पितॄश्चा विजानपि

ज्येष्ठ-कृष्णापरा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

ज्येष्ठ-कृष्णापरा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

ज्येष्ठस्य कृष्णपक्षे तु किन्नामैकादशी भवेत्।

श्रोतुमिच्छामि माहात्म्य तद्वदस्व जनार्दन॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

साधु पृष्टं त्वया राजैल्लोकानां हितकाम्यया।

बहुपुण्यप्रदा ह्येषा महापातकनाशिनी॥२॥

अपरा नाम राजेन्द्र अपारफलदायिनी।

लोक प्रसिद्धतां याति अपरां यस्तु सेवते॥३॥

ब्रह्महत्याभिभूतोऽपि गोत्रहा भ्रूणहा तथा।

परापवादवादी च परस्त्रीरसिकोपि च॥४॥

अपरासेवनाद्राजन्विपाप्मा भवति ध्रुवम्।

कूटसाक्ष्य मानकूटं तुलाकूटं करोति यः॥५॥

कूटवेदं पठेद्विप्रः कूटशास्त्रं तथैव च।

ज्योतिषी कूटगणकः कूटायुर्वेदको भिषक्॥६॥

कूट साक्षिसमा ह्येते विज्ञेया नरकौकसः।

अपरासेवनादाजन् पापमुक्ता भवन्ति ते॥७॥

क्षत्रियः क्षात्रधर्म यस्त्यक्त्वा युद्धात्पलायते।

स याति नरकं घोरं स्वीयधर्मबहिष्कृतः॥८॥

अपरासेवनात्सोपि पापं त्यक्त्वा दिवं व्रजेत्।

विद्यामधीत्य यः शिष्यो गुरुनिन्दा करोति च॥९॥

महापातकसंयुक्तो निरयं याति दारुणम्।

अपरासेवनात्सोपि सद्गतिं प्राप्नुयानरः॥१०॥

पुष्करत्रितये स्नात्वा कार्तिक्यां यत्फलं लभेत्।

मकरस्थे रवौ माघे प्रयागे यत्फलं नृणाम्॥११॥

काश्यां यत्प्राप्यते पुण्यं शिवरारुपोषणात्।

गयायां पिण्डदानेन यत्फलं प्राप्यते नृभिः॥१२॥

सिंहस्थिते देवगुरौ गौतमीस्नानतो नरः।

यत्फलं समवाप्नोति कुम्भे केदारदर्शनात्॥१३॥

बदर्याश्रमयात्रायास्तत्तीर्थसेवनादपि।

यत्फलं समवाप्नोति कुरुक्षेत्रे रविग्रहे॥१४॥

गजाश्वहेमदानेन यज्ञे कृत्स्नसुवर्णदः।

तत्फलं समवाप्नोति अपराया व्रतान्नरः॥१५॥

अर्धप्रसूतां गां दत्त्वा सुवर्ण वसुधां तथा।

नरो यत्फलमानोति अपराया व्रतेन तत्॥१६॥

पापद्रुमकुठारोऽयं पापेन्धनदवानलः।

पापान्धकारसूर्योऽयं पापसारङ्गकेसरी॥१७॥

अपरैकादशी राजन् कर्तव्या पापभीरुभिः।

बुदबुदा इव तोयेषु पुत्तिका इव जन्तुषु॥१८॥

जायन्ते मरणायैव एकादश्या व्रतं विना।

अपरां समुपोष्यैव पूजयित्वा त्रिविक्रमम्॥१९॥

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन्नरः।
लोकानां च हितार्थाय तवाने कथितं मया।
पठनाच्छ्रवणाद्राजन् सर्वपापैः प्रमुच्यते॥२०॥

॥इति ब्रह्माण्डपुराणे ज्येष्ठकृष्णापराख्यकादशीमाहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

ज्येष्ठ-शुक्ल-निर्जला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

ज्येष्ठ-शुक्ल-निर्जला-एकादशी-माहात्म्यम्

भीमसेन उवाच

पितामह महाबुद्धे शृणु मे परमं वचः।

युधिष्ठिरश्च कुन्ती च तथा द्रुपद नन्दिनी॥१॥

अर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवस्तथैव च।

एकादश्यां न भुनन्ति कदाचिदपि सुव्रत॥२॥

ते मां ब्रुवन्ति वै नित्यं मा भुक्ष्व त्वं वृकोदर।

अहं तानत्रुवं तात बुभुक्षा दुःसहा मम॥३॥

दानं दास्यामि विधिवत्पूजयिष्यामि केशवम्।

विनोपवासं लभ्येत कथमेकादशीव्रतम्॥४॥

भीमसेनवचः श्रुत्वा व्यासो वचनमब्रवीत्।

व्यास उवाच

यदि स्वर्गोत्यभीष्टस्ते नरकोनिष्ट एव च॥५॥

एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि।

भीमसेन उवाच

पितामह महाबुद्धे कथयामि तवाग्रतः॥६॥

एकभक्तं न शक्तोऽहमुपवासः कुतो मुने।

वृको नामास्ति यो वन्द्विः स सदा जठरे मम॥७॥

अतीवानं यदानामि तदा समुपशाम्यति।

एकं शक्तोस्म्यहं कर्तु चोपवासं महामुने॥८॥

तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोइमाप्नुयाम्।

व्यास उवाच

आषाढ-कृष्ण-योगिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आषाढ-कृष्ण-योगिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

ज्येष्ठशुक्ने निर्जलाया माहात्म्यं व श्रुतं मया।

आषाढकृष्णपक्षे तु किनामैकादशी भवेत्॥१॥

कथयस्व प्रसादेन ममाने मधुसूदन।

श्रीकृष्ण उवाच

व्रतानामुत्तमं राजन्कथयामि तवाप्रतः॥२॥

सर्वपापक्षयकरं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्।

आषाढस्यासिते पक्षे योगिनीनाम नामतः॥३॥

एकादशी नृपश्रेष्ठ महापातकनाशिनी।

संसारार्णवमन्नानां पोतरूपा सनातनी॥४॥

जगत्रये सारभूता योगिनीति नराधिप।

कथयामि, कथा, तस्याः पौराणी पापहारिणीम्॥५॥

अलकाधिपतिर्नाम्ना कुबेरः शिवपूजकः।

तस्यासीत्पुष्पबदुको हेममालीति नामतः॥६॥

तस्य पत्नी सुरूपासीद्विशालाक्षीति नामतः।

स तस्यां स्नेहसंयुक्तः कामपाशवशं गतः॥७॥

मानसात्पुष्पनिचयमानीय स्वगृहे स्थितः।

पत्नीप्रेमसमायुक्तो न कुबेरालयं गतः॥८॥

कुबेरो देवतदने करोति शिवपूजनम्।

मध्याह्नसमये राजन् पुष्पाणि प्रसमीक्षते॥९॥

हेममाली स्वभवने रमते कान्तया सह।

यक्षराट् प्रत्युवाचाथ कालातिक्रमकोपितः॥१०॥

कस्मान्नायाति भो यक्षा हेममाली दुरात्मवान्।

निश्चयः क्रियतामस्य प्रत्युवाच पुनः पुनः॥११॥

यक्षा उचुः

आषाढ-शुक्ल-शयनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आषाढ-शुक्ल-शयनी-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

आषाढस्य सिते पक्षे किन्नामकादशी भवेत्।

को देवः को विधिस्तस्या एतदाख्याहि केशव॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

कथयामि महीपाल कथामाश्चर्यकारिणीम्।

थयामास यां ब्रह्मा नारदाय महात्मने॥२॥

नारद उवाच

कथयस्व प्रसादेन विष्णोराराधनाय मे।

आषाढशुक्लपक्षे तु किनामैकादशी भवेत्॥३॥

ब्रह्मोवाच

वैष्णवोऽप्ति मुनि श्रेष्ठ साधु पृष्ट कलिप्रिय।

नातः परतरं लोके पवित्रं हरिवासरात्॥४॥

कर्तव्यं तु प्रयत्नेन सर्वपापापनुत्तये।

तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि शुक्ल एकादशीव्रतम्॥५॥

एकादश्या व्रतं पुण्यं पापघ्नं सर्वकामदम्।

न कृतं यैर्नरैलोक ते नरा निरयेषिणः॥६॥

पद्मानामेति विख्याता शुचौ ोकादशी सिता।

हृषीकेशप्रीतये तु कर्तव्यं व्रतमुत्तमम्॥७॥

कथयामि तवाग्रेऽहं कथा पौराणिकी शुभाम्।

यस्याः श्रवणमात्रेण महापापं प्रणश्यति॥८॥

मान्धाता नाम राजर्षिर्विवस्वदंशसम्भवः।

बभूव चक्रवर्ती स सत्यसन्धः प्रतापवान्॥९॥

धर्मतः पालयामास प्रजाः पुत्रानिवौरसान्।

ने तस्य राज्ये दुर्भिक्षं नाधयो व्याधयस्तथा॥१०॥

निरातङ्काः प्रजास्तस्य धनधान्यसमन्विताः।

नान्यायोपार्जितं द्रव्यं कोशे तस्य महीपतेः॥११॥

तस्यैवं कुर्वतो राज्य बहुवर्षगणो गतः।

अथो कदाचित्सम्प्राप्ते विपाके पापकर्मणः॥१२॥

वर्षत्रयं तद्विषये न ववर्ष बलाहकः।

तेनोद्विग्नाः प्रजास्तत्र बभूवुः क्षुधयार्दिताः॥१३॥

स्वाहास्वधावषट्कारवेदाध्ययनवर्जिता।

गावभूबुर्विषयास्तस्य सस्याभावेन पीडिताः॥१४॥

अथ प्रजाः समागत्य राजानमिदमब्रुवन्।

श्रूयतां वचनं राजन् प्रजानां हितकारकम्॥१५॥

आपो नारा इति प्रोक्ताः पुराणेषु मनीषिभिः।

अयनं ता भङ्गंवतस्तेन नारायणः स्मृतः॥१६॥

पर्जन्यरूपो भगवान्विष्णुः सर्वगतः सदा।

स एव कुरुते वीष्ट वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः॥१७॥

तदभावेन नृपते क्षयं गच्छन्ति वै प्रजाः।

तथा कुरु नृपश्रेष्ठ योगक्षेमो यथा भवेत्॥१८॥

राजोवाच

आषाढ-शुक्ल-शयनी-एकादशी-माहात्म्यम् (भविष्य-पुराणम्)

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आषाढ-शुक्ल-शयनी-एकादशी-माहात्म्यम् (भविष्य-पुराणम्)

कृष्ण उवाच

इयमेकादशी राजञ्छयनीत्यभिधीयते।

विष्णोः प्रसादसिद्धयर्थमस्यां च शयनव्रतम्॥१॥

कर्तव्यं राजशार्दूल जनैर्मोक्षेच्छुमिः सदा।

चातुर्मास्यव्रतारम्भोऽप्यस्यामेव विधीयते॥२॥

युधिष्ठिर उवाच

कथं कृष्ण प्रकर्तव्यं श्रीविष्णोः शयनव्रतम्।

तब्रूहि कृपया देव चातुर्मास्यप्रतानि च॥३॥

श्रीकृष्ण उवाचशृणु पार्थ प्रवक्ष्यामि गोविन्दशयनव्रतम्।

चातुर्मास्ये च यान्युतान्यासंस्तानि व्रतानि च॥४॥

कर्कराशिगते सूर्ये शुचौ रुक्के तु पक्षके।

एकादश्यां जगनाथं स्वापयेन्मधुसूदनम्॥५॥

तुलाराशिस्थिते तस्मिन् पुनरुत्थापयेद्धरिम्।

आषाढल्य सिते पक्षे एकादश्यामुपोषितः॥६॥

चातुर्मास्यव्रतानां तु कुर्वीत नियमं ततः।

स्थापयेत् प्रतिमा विष्णो शङ्खचक्रगदाधराम्॥७॥

पीताम्बरधरां सौम्यां पर्यङ्के वै सिते शुभे।

सितवस्त्रसमाच्छन्ने सोपधाने युधिष्ठिर॥८॥

इतिहासपुराणज्ञो ब्राह्मणो वेदपारगः।

नापयित्वा दधिक्षीरघृतक्षौद्रसिताजलैः॥९॥

समालेप्य शुभैर्गन्धैधूपैर्दीपैश्च भूरिशः।

पूजयेत्कुसुमैः शस्तैमन्त्रेणानेन पाण्डव॥१०॥

सुप्ते त्वाय जगन्नाथे जगत्सुप्तं चराचरम्।

विबुद्धे त्वयि बुध्येत जगत्सर्व चराचरम्॥११॥

एवं तां प्रतिमां विष्णोः पूजयित्वा युधिष्ठिर।

प्रभाषेताग्रतो विष्णोः कृताञ्जलिपुटो नरः॥१२॥

चतुरो वार्षिकान्मासान्देवस्योत्थापनावधि।

ग्रहीष्ये नियमाञ्छुद्वानिर्विघ्रान्कुरु मे प्रभो॥१३॥

इति सम्प्रार्थ्य देवेशं प्रहः संशुद्धमानसः।

स्त्री वा नरो वा मद्भक्तो धर्मार्थ च धृतव्रतः॥१४॥

गृहीयानियमानेतान् दन्तधावन पूर्वकम्।

व्रतप्रारम्भकालास्तु प्रोक्ताः पञ्चैव विष्णुना॥१५॥

एकादशी द्वादशी च पौर्णिमा च तथाष्टमी।

कर्कटाख्या च सङ्क्रान्तिस्तेषु कुर्याद् यथाविधि॥१६॥

चतुर्धा गृह्य वै चीर्ण चातुर्मास्यव्रतं नरः।

कार्तिक शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां तत्समापयत्॥१७॥

न शैशवं च मौव्यं च शुक्रगुवोर्ने वा तिथेः।

खण्डत्वं चिन्तयेदादौ चातुर्मास्यविधौ नरः॥१८॥

अशुचिर्वा शुचिर्वाऽपि यदि स्त्री यदि वा पुमान्।

व्रतमेकं नरः कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः॥१९॥

प्रतिवर्षे तु यः कुर्याद्रतं वै संस्मरन् हरिम्।

देहान्तेऽतिप्रदीप्तेन विमानेनार्कतेजसा॥२०॥

मोदते विष्णुलोकेऽसौ यावदाभूतसम्प्लवम्।

तेषां फलानि वक्ष्यामि कर्तृणां त पृथक्पृथक्॥२१॥

देवतायतने नित्यं मार्जनं जलसेचनम्।

प्रलेपनं गोमयेन रङ्गवल्ल्यादिकं तथा॥२२॥

यः करोति नरश्रेष्ठश्चातुर्मास्यमतन्द्रितः।

समाप्तौ च यथाशक्त्या कुर्याद्राह्मणभोजनम्॥२३॥

सप्तजन्मसु विप्रेन्द्रः सत्यधर्मपरो भवेत्।

दना क्षीरेण चाज्येन क्षौद्रेण सितया तथा॥२४॥

नापयेद्विधिना देवं चातुर्मास्ये जनाधिप।

स याति विष्णुसारूप्य सुखमक्षय्यमश्नुते॥२५॥

नृपो भूमिं प्रदद्याद्यो यथाशक्त्या च काञ्चनम्।

विप्राय देवमुद्दिश्य सफलं च सदक्षिणम्॥२६॥

अक्षयान् लभते भोगान् स्वर्ग इन्द्र इवापरः।

लोक स समवाप्नोति विष्णोरत्र न संशयः॥२७॥

देवाय हेमपद्मं तु दद्यानैवेद्यसंयुतम्।

गन्धपुष्पाक्षताद्यैर्यो देवब्राह्मणयोरपि॥२८॥

पूजां यः कुरुते नित्यं चातुर्मास्ये व्रती नरः।

अक्षयं सुखमाप्नोति पुरन्दरपुरं व्रजेत्॥२९॥

यस्तु वै चतुरो मासांस्तुलस्या हरिमर्चयेत्।

तुलसी काञ्चनीं कृत्वा ब्राह्मणाय निवेदयेत्॥३०॥

काञ्चनेन विमानेन वैष्णवी लभते गतिम्।

देवाय गुग्गुलं यो वै दीपं चार्पयते नरः॥३१॥

समाप्तौ धूपिको दद्यादीपिकां च महामते।

स भोगी जायते श्रीमांस्तथा सौभाग्यवानपि॥३२॥

प्रदक्षिणास्तु यः कुर्यान्नमस्काराविशेषतः।

अश्वत्थस्याथवा विष्णोः कार्तिक्यवधि स ध्रुवम्॥३३॥

विष्णुलोकमवाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः।

सन्ध्यादीपप्रदो यस्तु प्राङ्गणे द्विजदेवयोः॥३४॥

समाप्तौ दीपिका दद्याद्वस्त्रं चैकं च काचनम्।

वैकुण्ठं समवाप्नोति तेजस्वी स भवेदिह॥३५॥

विष्णुपादोदकं यस्तु पिबेच्छ्राद्धासमन्वितः।

विष्णोर्लोकमवाप्नोति न चास्मिञ्जायते नरः॥३६॥

शतमष्टोत्तरं यस्तु गायत्रीजपमाचरेत्।

त्रिकालं वैष्णवे हम्र्थे न स पापेन लिप्यते॥३७॥

पुराणं शृणुयानित्यं धर्मशास्त्रमथापि वा।

काश्चनेन युतं वस्त्रं पुस्तकं च निवेदयेत्॥३८॥

पुण्यवान् धनवान्भोगी सत्यशौचपरायणः।

ज्ञानवाँल्लोकविख्यातो बहुशिष्यः सुधार्मिकः॥३९॥

नाममन्त्रव्रतपरः शम्भोर्वा केशवस्य च।

समाप्तौ प्रतिमां दद्यात्तस्य देवस्य काश्चनीम्॥४०॥

पुण्यवान् दोषनिर्मुक्तः स भवेच्च गुणालयः।

कृतनित्यक्रियो भूत्वा सूर्यायाय निवेदयेत्॥४१॥

सूर्यमण्डलमध्यस्थं देवं ध्यात्वा जनार्दनम्।

समाप्तौ काश्चनं दद्याद्रक्तवस्त्रं च गां तथा॥४२॥

आरोग्यं पूर्णमायुश्च कीर्ति लक्ष्मी बलं लभेत्।

तिलहोमं तु यः कुर्याचातुर्मास्ये दिनदिने॥४३॥

भक्त्या व्याहृतिभिर्मत्रैर्गायच्या वा व्रतान्वितः।

अष्टोत्तरशतं चाथ अष्टाविंशतिमेव वा॥४४॥

तिलपात्रं समाप्तौ तु दद्याद्विप्राय धीमते।

वाङ्मन कायजनितः पापैर्मुच्येत् सश्चितैः॥४५॥

न रोगरभिभूयेत लभेत्सन्ततिमुत्तमाम्।

अनहोमं तु यः कुर्याचातुर्मास्यमतन्द्रितः॥४६॥

समाप्तौ घृतकुम्भं तु दद्यात्सवस्त्रकाञ्चनम्।

आरोग्यं कान्तिमतुलां पुत्रसौभाग्यसम्पदः॥४७॥

शत्रुक्षयं च लभते ब्रह्मगा प्रतिमो भवेत्।

अश्वत्थसेवां यः कुर्यात्सर्वपापैः प्रमुच्यते॥४८॥

विष्णुभक्तो भवेत्पश्चादन्ते वस्त्रं प्रदादयेत्।

सकाश्चनं ब्राह्मणाय नैव रोगान् स विन्दते॥४९॥

तुलसी धारयेद्यस्तु विष्णुप्रीतिकरां शुभाम्।

विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वपापैः प्रमुच्यते॥५०॥

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्विष्णुमुद्दिश्य पाण्डव।

यस्तु सुप्ते हृषीकेशे दूर्वामृतसम्भवाम्॥५१॥

सदा प्रातर्वहेन्मूनि त्वं दूर्वे इति मन्त्रतः।

व्रतान्ते च कुरुश्रेष्ठ दूर्वी स्वर्णविनिर्मिताम्॥५२॥

दद्याद् दक्षिणया साई मन्त्रेणानेन सुव्रत।

यथाशाखाप्रशाखाभिर्विस्तृतासि महीतले॥५३॥

तथा ममापि सन्तानं देहि त्वमजरामरम्।

नाशुभं प्राप्नुयाजातु पापेभ्यःप्रविमुच्यते॥५४॥

भुक्त्वा तु सकलान् भोगान् स्वर्गलोके महीयते।

गीतं तु देवदेवस्य केशवस्य शिवस्य वा॥५५॥

करोति पुरतो नित्यं जागृतेः फलमाप्नुयात्।

चातुर्मास्यवती दद्याद् घण्टां देवाय सुस्वराम्॥५६॥

सरस्वति जगन्नाथे जगजाड्यापहारिणि।

साक्षाद्ब्रह्मकलयं च विष्णुरुद्रादिभिः स्तुता॥५७॥

गुरोरवज्ञया यच्चानध्यायऽध्ययनं कृतम्।

तन्ममाध्ययनोत्पन्नं जाड्यं हर वरानने॥५८॥

घण्टादानेन तुष्टा त्वं ब्रह्माणी लोकपावनी।

विप्रपादविनिर्मुक्तं तोयं यःप्रत्यहं पिबेत्॥५९॥

चातुर्मास्ये नरो भक्त्या मद्रूपं ब्राह्मणं स्मरन्।

मनोवाकायजनितैर्मुक्तो भवति किल्बिः॥६०॥

व्याधिभिर्नामिभूयेत श्रीरायुस्तस्य वर्धते।

समाप्तौ गोयुगं दद्याद्गामेकां वा पयस्विनीम्॥६१॥

तत्राप्यशक्तौ राजेन्द्र दद्याद्वासोयुगं व्रती।

ब्राह्मणं वन्दते यस्तु सर्वदेवमयं श्रुतम्॥६२॥

कृतकृत्यो भवेत् सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते।

समाप्तौ भोजयेद्विप्रानायुवित्तं च विन्दति॥६३॥

संस्पृशेत्कपिलां यो वै नित्यं भक्तिसमन्वितः।

तामेवालङ्कृतां दद्यात्सवत्सां दक्षिणायुताम् '॥६४॥

सार्वभौमो भवेद्राजा दीर्घायुश्च प्रतापवान्।

स वसेदिन्द्रवत्स्वर्गे वत्सरान् रोमसम्मितान्॥६५॥

नमस्करोति यः सूर्य गणेशं वाऽपि नित्यशः।

आयुरारोग्यमैश्वर्य लभते कान्तिमुत्तमाम्॥६६॥

विनराजप्रसादेन प्राप्नुयादीप्सितं फलम्।

सर्वत्र विजयं चैव नात्र कार्या विचारणा॥६७॥

विघ्नेशाकों सुवर्णस्य सिन्दूरारुणसन्निभौ।

निवेदयेद्राह्मणाय सर्वकामार्थसिद्धये॥६८॥

यस्तु रौप्यं शिवप्रीत्यै दद्याद्भक्त्या ऋतुद्वये।

तानं वा प्रत्यहं दद्यात्स्वशक्त्या शिवतुष्टये॥६९॥

सुरूपाल्लभते पुत्रान् रुद्रभक्तिपरायणान्।

समाप्तौ मधुपूर्ण तु पात्रं राजतमुत्तमम्॥७०॥

प्रदद्यात्ताम्रदाने तु ताम्रपात्रं गुडान्वितम्।

यस्तु सुप्ते हृषीकेशे स्वर्ण दद्याद स्वशक्तितः॥७१॥

वस्त्रयुग्मतिलैः सार्ध सर्वपापैः प्रमुच्यते।

इह भुक्त्वा महाभोगानन्ते शिवपुरं व्रजेत्॥७२॥

वस्त्र दानं तु यः कुर्याचातुर्मास्ये द्विजातये।

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पायेविष्णुमें प्रीयतामिति॥७३॥

शय्यां दद्यात्समाप्तौ तु वासः काञ्चनपट्टिकाम्।

अक्षय्यं सुखमाप्नोति धनं स धनदोपमम्॥७४॥

यो गोपीचन्दनं दद्यानित्यं वर्षासु मानवः।

श्रीपतिस्तस्य सन्तुष्टो भुक्तिं मुक्तिं ददाति च॥७५॥

समाप्तावपि तदद्यात्तुलापरिमितं शुभम्।

तदर्ध वा तदर्ध वा सवस्त्रं च सदक्षिणम्॥७६॥

यस्तु सुप्ते हृषीकेशे प्रत्यहं तु व्रतान्वितः।

दद्याद् दक्षिणया सार्ध शर्करमथवा गुडम्॥७७॥

एवं व्रते तु सम्पूर्ण कुर्वत्रुद्यापनं बुधः।

प्रत्येक ताम्रपात्राणि पलाष्टकमितानि तु॥७८॥

वित्तशाठयमकुर्वाणश्चतुष्पलमितानि वा।

अष्टचत्वारि चैक वा शर्करापूरितानि च॥७९॥

दक्षिणाफलवासोभिः प्रत्येकं संयुतानि च।

सह धान्यानि विप्रेभ्यः श्रद्धया प्रतिपादयेत्॥८०॥

ताम्रपात्रं सवस्त्रं च शर्कराहेमसंयुतम्।

सूर्यप्रीतिकरं यस्माद्रोगघ्नं पापनाशनम्॥८१॥

पुष्टि कीर्तिदं नृणां नित्यं सन्तानकारकम्।

सर्वकामप्रदं स्वर्ग्यमायुर्वर्धनमुत्तमम्॥८२॥

तस्मादस्य प्रदानेन कीर्तिरस्तु सदा मम।

एवं व्रतं तु यः कुर्यात्तस्य पुण्यफलं शृणु॥८३॥

गन्धर्वविद्यासम्पन्नः सर्वयोषित्प्रियो भवेत्।

राजापि लभते राज्यं पुत्रार्थी लभते सुतान्॥८४॥

अर्थार्थी प्राप्नुयादर्थ निष्कामो मोक्षमाप्तुयात्।

यस्तु वै चतुरो मासाञ्छाकमूलफलादिकम्॥८५॥

नित्यं ददाति विप्रेभ्यः शक्त्या यत्सम्भवेन्नृप।

व्रतान्ते वस्त्रयुग्मं च शक्त्या दद्यात्सदक्षिणम्॥८६॥

सुखीभूत्वा चिरं काल राजयोगी भवेन्नरः।

सर्वदेवप्रियं यस्माच्छाकं तृप्तिकरं नृणाम्॥८७॥

ददामि तेन देवाद्याः सदा कुर्वन्तु मङ्गलम्।

यस्तु सुप्ते हृषीकेशे प्रत्यहं तु ऋतुद्ये॥८८॥

दद्यात्कटुवयं मयों गृहपर्याप्तमादरात्।

ब्राह्मणाय सुशीलाय दिनेशप्रीतये नघ॥८९॥

दक्षिणावस्त्रसहितं मन्त्रेणानेन सुव्रत।

कटुत्रयमिदं यस्माद्रोगनं सर्वदेहिनाम्॥९०॥

तस्मादस्य प्रदानेन प्रीतो भवतु भास्करः।

एवं कृत्वा व्रतं सम्यकुर्यादुद्यापनं बुधः॥९१॥

कृत्वा स्वर्णमयों शुण्ठी मरीचं मागधीमपि।

सवस्त्रां दक्षिणायुक्तां दद्याद्विप्राय धीमते॥९२॥

एवं व्रतं यः कुरुते स जीवेच्छरदां शतम्।

प्राप्नुयादीप्सितानानन्ते स्वर्ग ब्रजेनृप॥९३॥

मुक्ताफलानि यो दद्यानित्यं विप्राय सन्मतिः।

अन्नवान्कीर्तिमाञ्छीमाञ्जायते वसुधाधिप॥९४॥

ताम्बूलदानं यःकुर्याद् वर्जयेता जितेन्द्रियः।

रक्तवस्त्रद्वयं दद्यात्समाप्तौ च सदक्षिणम्॥९५॥

महालावण्यमानोति सर्वरोगविवर्जितः।

मेधावी तुभगःप्राज्ञो रक्तकण्डव जायते॥९६॥

गाधर्वत्वमवानोति स्वर्गलोकं च गच्छति।

ताम्बूलं श्रीकर भद्रं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम्॥९७॥

अस्य प्रदानाद्ब्रह्माद्याः श्रियं ददतु पुष्कलाम्।

चातुर्मासे प्रतिदिनं सुवासिन्यै द्विजाय च॥९८॥

नारीवा पुरुषो वाऽपि हरिद्रां सम्प्रयच्छति।

लक्ष्मीमुद्दिश्य गौरी वा समाप्तौ राजतं नवन्॥९९॥

हरिद्रापूरितं कृत्वा तत्पात्र दक्षिणान्वितम्।

प्रदद्याद्भक्तिसंयुक्तं देवी मे प्रीयतामिति॥१००॥

भ; सह मुखं मुङ्क्त नारी नार्या तथा पुमान्।

सौभाग्यप्रक्षयं धान्यं धनपुत्रसमुन्नतिम्॥१०१॥

सम्प्राप्य रूपलावण्ये देवीलोके महीयते।

उमामहेशमुद्दिश्य चातुर्मास्ये दिने दिने॥१०२॥

सम्पूज्य विप्रमिथुनं तस्मै यश्च स्वशक्तितः।

दद्यात् सदक्षिणं हेम उमेशः प्रीयतामिति॥१०३॥

उमेशप्रतिमा हैमी दयादुद्यापने बुधः।

पञ्चोपचारैः सम्पूज्य धेन्वा च वृषभेण च॥१०४॥

भोजयेदपि मिष्टानं तस्य पुण्यफलं शृणु।

सम्पत्तिरक्षया कीर्तिर्जायते व्रतवैभवात्॥१०५॥

इह भुक्त्वाखिलान्कामानन्ते शिवपुरं व्रजेत्।

फलदानं तु यः कुर्याश्चातुर्मास्यमतन्द्रितः॥१०६॥

समाप्तौ कलधौतानि तानि दद्याट्विजातथे।

सन्निनोरयान् प्राप्य सन्तति चानपायिनीम्॥१०७॥

फलदानस्य माहात्म्यान्मोदते नन्दने बने।

पुष्पदानव्रते चापि स्वर्णपुष्पादि दापयेत्॥१०८॥

स सौभाग्यं परं प्राप्य गन्धर्वपदमाप्नुयात्।

वासुदेवे प्रसुप्ते तु चातुर्मास्यमतन्द्रितः॥१०९॥

नित्यं वामनमुद्दिश्य दध्यन्नं स्वादु षड्सैः।

भोजये इथवः दद्यादेकादश्यां न भोजयेत्॥११०॥

दानमेव प्रकुर्वीत ग्रहणादौ तथैव च।

अशक्तौ नित्यदाने तु कुर्यात्तश्च पर्वतु॥१११॥

भूताष्टम्याममायां च पूर्णिमायां तथैव च।

प्रत्यकवारमथवा प्रतिभार्गववासरम्॥११२॥

एवं कृत्वा समाप्तौ तु यथाशक्ति महीं ददेव।

अशक्तौ भूमिदाने तु धेतुं दद्यादलङ्कृताम्॥११३॥

तत्राप्यशक्तौ वासश्च सरुक्मे पादुके तथा।

अक्षय्यमनमामोति पुत्रपौत्रादिसम्पदम्॥११४॥

सुस्थिरां विष्णुभक्तिं च प्रयाति हरिमन्दिरम्।

नित्यं पयस्विनी दद्यात्सालङ्कारों शुभावहाम्॥११५॥

सवत्सां दक्षिणोपेतां स सर्वज्ञानवान् भवेत्।

न परप्रेष्यतां याति ब्रह्मलोकं च मच्छति॥११६॥

अक्षय्यं सुखमाप्नोति पितृभिः सहितो नरः।

वार्षिकांश्चतुरो मासान् प्राजापत्यं चरेन्नरः॥११७॥

समाप्तौ गोयुग दत्त्वा कृत्वा ब्राह्मणभोजनम्।

सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम्॥११८॥

एकान्तरोपवासे तु सीराण्यष्टौ प्रदापयेत्।

वस्त्रकाञ्चनयुक्तानि बलीवर्दयुतानि च॥११९॥

अनछुट्टयसंयुक्तं लाल कर्षणक्षमम्।

सर्वोपस्करसंयुक्तं ददामि प्रीतये हरेः॥१२०॥

शाकमूलफलैर्वाऽपि चातुर्मास्यं नयेन्नरः।

समाप्तौ गोप्रदानेन स गच्छेद्विष्णुमन्दिरम्॥१२१॥

पयोव्रती तथाप्नोति ब्रह्मलोक सनातनम्।

व्रतान्त च तथा दद्याद्गामेकां च पयस्विनीम्॥१२२॥

नित्यं रम्भापलाशे च ये भुङ्क्त तु ऋतुद्वये।

वस्त्रयुग्मं च कांस्यं च शक्स्या दत्त्वा सुखी भवेत्॥१२३॥

कांस्यं ब्रह्मा शिवो लक्ष्मीः कास्यमेव विभावसुः।

कांस्यं विष्णुमयं यस्मादतः शान्ति प्रयच्छ मे॥१२४॥

नित्यं पलाशभोजी चेत्तैलाभ्यङ्गविवर्जितः।

स निहन्त्यतिपापानि तूलराशिमिवानलः॥१२५॥

ब्रह्मन्नश्च सुरापश्च बालघातकरश्च यः।

असत्यवादिनो ये च स्त्रीधातिव्रतघातकाः॥१२६॥

अगम्यागामिनश्चैव विधवागामिनस्तथा।

चाण्डालीगामिनश्चैव विप्रस्त्रीगामिनस्तथा॥१२७॥

ते सर्वे पापनिर्मुक्ता भवन्त्येतद्रतेन च।

समाप्तौ कांस्यपात्रं तु चतुःषष्टिपलैर्युतम्॥१२८॥

सवत्सां गां च वै दद्यात्सालङ्कारां पयस्विनीम्।

अलङ्कृताय विदुषे सुवस्त्राय सुत्रेषिणे॥१२९॥

भूमौ विलीप्य यो भुक्ते देव नारायणं स्मरन्।

दद्याद्भूमि यथाशक्ति कृष्यां बहुजलान्वितान्॥१३०॥

आरोग्य पुत्रसम्पन्नो राजा भवति धार्मिकः।

शत्रोभयं न लभते विष्णुलोकं स गच्छति॥१३१॥

अयाचिते त्वनड्वाहं सहिरण्यं सचन्दनम्।

षडसं भोजनं दद्यात्स याति परमां गतिम्॥१३२॥

यस्तुसुप्ते हृषीकेशे नक्तं च कुरुते व्रतम्।

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छिक्लो महीयते॥१३३॥

एकभक्तं नरः कृत्वा मिताशी च दृढव्रतः।

योर्चयेचतुरो मासान्वासुदेवं स नाकभाक्॥१३४॥

समाप्तौ भोजयेदिप्राञ्छक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम्।

यस्तु सुप्ते हृषीकेशे क्षितिशायी भवेन्नरः॥१३५॥

शय्यां सोपस्करां दद्याच्छिवलोके महीयते।

पादाभ्यनं नरो यस्तु वर्जयेच्च ऋतुद्वये॥१३६॥

समाप्तौ च यथाशक्ति कुर्याद्राह्मणभोजनन्।

दत्त्वा च दक्षिणां शक्त्या स गच्छेद्विष्णुमन्दिरम्॥१३७॥

आषाढादिचतुर्मासान्वर्जयेन्नखकृन्तनम्।

आरोग्यपुत्रसम्पन्नो राजा भवति धार्मिकः॥१३८॥

पायसं लवणं चैव मधुसर्पिः फलानि च।

चातुर्मास्ये वर्जयेद्यो गौरीशङ्करतुष्टये॥१३९॥

कार्तिक्यां च पुनस्तानि ब्राह्मणाय निवेदयेत्।

स रुद्रलोकमाप्नोति रुद्रव्रतनिषेवणात्॥१४०॥

यवान्नं भक्षयेद्यस्तु शुभं शाल्यन्नमेव वा।

पुत्रपौत्रादिभिः सार्ध शिवलोके महीयते॥१४१॥

तैलाभ्यङ्गपरित्यागी विष्णुभक्तः सदा व्रती।

वर्षासु विष्णुमभ्यर्च्य वैष्णवी लभते गतिम्॥१४२॥

समाप्तौ कांस्यपात्रं च सुवर्णेन समन्वितम्।

तैलेन पूरितं कृत्वा ब्राह्मणाय निवेदयेत्॥१४३॥

वार्षिकांश्चतुरो मासाञ्छाकानि परिवर्जयेत्।

व्रतान्ते हरिमुद्दिश्य पात्रं राजतमेव हि॥१४४॥

वस्त्रेण वेष्टितं शाकदशकेन प्रपूरितम्।

समभ्यर्च्य यथाशक्त्या ब्राह्मणान्वेदपारगान्॥१४५॥

तेभ्यो दद्यादक्षिणया व्रतसम्पूर्तिहेतवे।

शिवसायुज्यमाप्नोति प्रसादाच्छूलपाणिनः॥१४६॥

गोधूमवर्जनं कृत्वा भोजनव्रतमाचरेत्।

कार्तिके स्वर्णगोधूमान वस्त्रं दत्त्वाऽश्वमेधकृत्॥१४७॥

गोधूमाः सर्वजन्तूनां बलपुष्टिविवर्धनाः।

मुख्याश्च हव्यकव्येषु तस्मान्मे ददतु श्रियम्॥१४८॥

आषाढादिचतुर्मासान्वृन्ताकं वर्जयेन्नरः।

कारवेल्लफलं वाऽपि तथालाबू पटोलकम्॥१४९॥

यद्यत्फलं प्रियतरं तच्चापि परिवर्जयेत्।

चातुर्मास्ये ततो वृत्ते रौप्याण्येतानि कारयेत्॥१५०॥

मध्ये विद्रुमयुक्तानि ह्ययित्वा तु शक्तितः।

दद्यादक्षिणया सार्ध ब्राह्मणायातिभक्तितः॥१५१॥

अभिष्ट देवमुद्दिश्य देवो मे प्रीयतामिति।

स दीर्घमायुरारोग्यं पुत्रपौत्रान्सुरूपताम्॥१५२॥

अक्षय्यो सन्तात कीर्ति लब्ध्वा स्वर्गे महीयते।

श्रावणे वर्जयेच्छाकं दधि भाद्रपदे तथा॥१५३॥

दुग्धमाश्वयुजे मासि कातक द्विदलं त्यजेत्।

चत्वार्येतानि नित्यानि चातुराश्रमवर्तिनाम्॥१५४॥

कूष्माण्डं राजमाषांश्च मूलकं गृञ्जनं तथा।

करमर्द चक्षुदण्डं चातुर्मास्ये त्यजन्नरः॥१५५॥

मसूरं बहुबीजं च वृन्ताङ्क चैव वर्जयेत्।

नित्यान्येतानि विप्रेन्द्र व्रतान्याहुर्मनीषिणः॥१५६॥

विशेषाद्वदरी धात्रीमलाबु चिश्चिणी त्यजेत्।

वार्षिकांश्चतुरो मासान् प्रसुप्ते च जनार्दने॥१५७॥

मञ्चखट्या दिशयनं वर्जयेद्भक्तिमानरः।

अनृतौ वर्जयेद्भार्यामृतौ गच्छन्न दुष्यति॥१५८॥

मधुवल्ली च शिग्रं च चातुर्मास्ये त्यजेनरः।

वृन्ताकं च कलिङ्गं च बिल्वोदुम्बरभिस्सष्टाः॥१५९॥

उदरे यस्य जीर्यन्ते तस्य दूरतरो हरिः।

उपवासं तथा नक्तमेकभक्तमयाचितम्॥१६०॥

अशक्तस्तु यथाकुर्यात्सायम्प्रातरखण्डितम्।

स्नानपूजादिकं यस्तु स नरो हरिलोकभाक्॥१६१॥

गीतवाद्यपरो विष्णोर्गान्धर्व लोकमाप्नुयात्।

मधुत्यामी भवेहाजा पुरुषो गुडवर्जनात्॥१६२॥

लभेच्च सन्तति दीर्घा पुत्रपौत्रादिवर्धिनीम्।

तैलस्य वर्जनाद्राजन् सुदर्शाङ्गः प्रजायते॥१६३॥

कौसुम्भतैलसन्त्यागाच्छत्रुनाशमवाप्नुयात्।

मधूकतेलत्यागाच सुसौभाग्यफलं लभेत्॥१६४॥

कटुतिक्ताम्लमधुरकषायलवणान् रसान्।

वर्जयेत्स च वैरूप्यं दौर्गन्ध्यं नाप्नुयात् सदा॥१६५॥

पुष्पादिभोगत्यागेन स्वर्गे विद्याधरो भवेत्।

योगाभ्यासी भवेद्यस्तु स ब्रह्मपदवीमियात्॥१६६॥

ताम्बूलवर्जनाद्रोगी सद्योमुक्तामयो भवेत्।

पादाभ्यङ्गपरित्यागाच्छिरोऽभ्यङ्गस्य पार्थिव॥१६७॥

दीप्तिमान्दीप्तकरणो यक्षद्रव्यपतिर्भवेत्।

दधिदुग्धपरित्यागी गोलोकं लभते नरः॥१६८॥

इन्द्रलोकमवाप्नोति स्थालीपाकविवर्जनात्।

एकान्तरोपवासेन ब्रह्मलोके महीयते॥१६९॥

चतुरो वार्षिकामासानखरोमाणि धारयेत्।

कल्पस्थायी भवेद्राजन्स नरो नात्र संशयः॥१७०॥

नमो नाराय गायेति जपित्वानन्तकं फलम्।

विष्णुपादाम्बुजस्पर्शात्कृत्यकृत्यो भवेन्नरः॥१७१॥

लक्षदक्षिगाभिः सेवते हरिमव्ययम्।

हंसयुक्तविमानेन स याति वैष्णवीं पुरीम्॥१७२॥

त्रिरात्रभोजनत्यागान्मोदते दिवि देववत्।

परानवर्जनाद्राजन्देवो वै मानुषो भवेत्॥१७३॥

प्राजापत्यं चरेद्यो वै चातुर्मास्ये व्रतं नरः।

मुच्यते पातकै सवैत्रिविधैर्नात्र संशयः॥१७४॥

तप्तकृच्छातिकृच्छ्राभ्यां यः क्षिपच्छयनं हरेः।

स याति परमं स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम्॥१७५॥

चान्द्राय गेन यो राजन्मिासचतुष्टयम्।

दिव्यदेहो भवत्सोऽथ शिवलोकं च गच्छति॥१७६॥

चातुर्मास्ये नरो यो वै त्यजेदन्नादिभक्षणम्।

स गच्छेद्धरिसायुज्यं न भूयस्तु प्रजायते॥१७७॥

भिक्षाभोजी नरो यो हि स भवेद्वेदपारगा।

पयोव्रतेन यो राजन्क्षिपेन्मासचतुष्टयम्॥१७८॥

तस्य वंशसमुच्छेदः कदाचिन्नोपपद्यते।

पञ्चगव्याशनः पार्थ चान्द्रायणफलं लभेत्॥१७९॥

दिनत्रयं जलत्यागान्न रोगैरभिभूयते।

एवमादिवतेः पार्थ तुष्टिमायाति केशवः॥१८०॥

दुग्धाब्धिवीचिशयने भगवाननन्तो
यस्मिन्दिने स्वपिति चाथ विबुध्यते च।
तस्मिन्ननन्यमनसामुपवासमाजां
पुंसां ददाति च गतिं गरुडासनोऽसौ॥१८१॥

॥इति श्रीभविष्यपुराणे विष्णोः शयन्येकादशीमाहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

श्रावण-कृष्ण-कामिका-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

श्रावण-कृष्ण-कामिका-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

आषाढशुक्लपक्षे तु यदेवशयनव्रतम्।

तन्मया श्रुतपूर्व हि पुराणे बहुविस्तरम्॥१॥

श्रावणे कृष्णपक्षे तु किन्नामैकादशी भवेत्।

एतत्कथय गोविन्द वासुदेव नमोऽस्तु ते॥२॥

श्रीकृष्ण उवाच

शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि व्रतं पापप्रणाशनम्।

नारदाय पुरा राजन् पृच्छते च पितामहः॥३॥

परं यदुलवांस्तात तदहं ते वदामि च।

नारद उवाच

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तोऽहं कमलासन॥४॥

श्रावणस्यासिते पक्षे किनामैकादशी भवेत्।

को देवः को विधिस्तस्याः किं पुण्यं कथय प्रभो॥५॥

इति तस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत्।

ब्रह्मोवाच

शृणु नारद ते वच्मि लोकानां हितकाम्यया॥६॥

श्रावणैकादशी कृष्णा कामिकेति च नामतः।

तस्याः श्रवणमात्रेण वाजपेयफलं लभेत्॥७॥

तस्यां यः पूजयेद् देवं शङ्खचक्रगदाधरम्।

श्रीधराख्यं हारं विष्णुं माधवं मधुसूदनम्॥८॥

यजते ध्यायतेऽथो वै तस्य पुण्यफलं शृणु।

न गङ्गायां न काश्यां वै नैमिष न च पुष्करे॥९॥

तत्फलं समवाप्नोति यत्फलं विष्णुपूजनात्।

केदारे च कुरुक्षेत्रे राहुप्रस्ते दिवाकरे॥१०॥

न तत्फलमवाप्नोति यत्फलं कृष्णपूजनात्।

गोदावर्या गुरौ सिंहे व्यतीपाते च गण्डके॥११॥

म तकलमवाप्नोति यत्फलं कृष्णपूजनात्।

ससागरवनोपेतां यो ददाति वसुन्धराम्॥१२॥

कामिकानतकारी च ह्युभौ समकलौ स्मृतौ।

प्रलूयमानां यो धेनुं दद्यात्सोपस्करां नरः॥१३॥

तत्फलं समवाप्नोति कामिकाबलकारकः।

श्रावणे श्रीधरं देवं पूजयेद्यो नरोत्तमः॥१४॥

तेनैव पूजिता देवा गन्धवारगपन्नगाः।

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कामिकादिवसे हरिः॥१५॥

पूजनीयो यथाशक्त्या मनुष्यः पापभीरूभिः।

संसारार्णवमना ये पारपासनाकुलाः॥१६॥

तेषामुद्धरणार्थाय कामिकावतमुत्तमम्।

नातः परतरा काचित्पवित्रा पापहारिणी॥१७॥

एवं नारद जानीहि स्वयमाह पुरा हरिः।

अध्यात्मविद्यानिरर्यकलं प्राप्यते नरैः॥१८॥

ततो बहुलरं विद्धि कामिकात्रतसेवनात्।

रात्रौ जागरणं कुर्यात्कामिकावनकुन्नरः॥१९॥

न पश्यति यम रौद्रं नैव पश्यति दुर्गतिम्।

न गच्छनि कुयोनि च कामिकाव्रतसेवनात्॥२०॥

कामिकाया व्रतेनैव कैवल्यं योगिनो गताः।

तस्मात्सर्वप्रयलेन कर्नव्या नियतात्मभिः॥२१॥

तुलसीप्रभवैः पत्रों नरः पूजयेद्धरिम्।

न व स लिप्यते पापैः पद्मपत्रमिवाम्भसा॥२२॥

सुवर्णभारमेकं तु रजतं च चतुर्गुणम्।

तत्फलं समवाप्नोति तुलसीदलपूजनात्॥२३॥

रत्नमौक्तिकवैदूर्यप्रवालादिमिर्चितः।

न तुष्यति तथा विष्णुस्तुल लीपूजनाद् यथा॥२४॥

तुलसीमनरीभिस्तु पूजितो येन केशवः।

आजन्मकृतपापस्य तेन सम्मार्जिता लिपिः॥२५॥

या दृष्टा निखिलाघसंवशमनी स्पृष्टा घः पावनी
रोगाणामभिवन्दिता निरलिनी सिकान्तकत्रासिनी।
प्रत्यासतिविधाधिनी भगवतः कुष्गस्य संरोपिना
न्यस्ता तचर विनुकिकलदा तस्यै तुलस्यै नमः॥२६॥

दीपं ददाति यो भयो दिवारात्रौ हरेर्दिने।

तस्य पुण्यस्य सङ्ख्यानं चित्रगुप्तोऽपि वेचि न॥२७॥

कृष्णाने दीको यस्य ज्वले देकादशीदिने।

पितरस्तस्य तृप्यन्ति अमृतेन दिवि स्थिताः॥२८॥

घृतेन दीप प्रज्वाल्य तिलतलेन वा पुनः।

प्रयाति सूर्यलोकेऽसौ दीपकोटिशतैर्वृतः॥२९॥

अयं तवाग्रे कथितः कामिकामहिमा मया।

अतो नरेः प्रकर्तव्या सर्वपातकहारिणी॥३०॥

ब्रह्महत्यापहरणी भ्रूणहत्याविनाशिनी।

त्रिदिवस्थानदात्री च महापुण्यफलप्रदा॥३१॥

श्रुत्वा माहात्म्यमेतस्या नरः श्रद्धासमन्वितः।

विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वपापैः प्रमुच्यते॥३२॥

॥इति श्रीब्रह्मवैवर्तपुराणे श्रावणकृष्णैकादश्याः कामिकाया माहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

श्रावण-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

श्रावण-शुक्ल-पुत्रदा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

श्रावणस्य सिते पक्षे किनामैकादशी भवेत्।

कथयस्व प्रसादेन ममाने मधुसूदन॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

शृणुष्वावहितो राजन् कथा पापहरा पराम्।

यस्याः श्रवणमात्रेण वाजपेयफलं लभेत्॥२॥

द्वापरल्य युगस्यादौ पुरा माहिष्मतीपुरे।

राजा महीजिदाख्यातो राज्यं पालयति स्वकम्॥३॥

पुत्रहीनस्य तस्यैव न तद् राज्यं सुखप्रदम्।

अपुत्रस्य सुखं नास्ति इहलोके परत्र च॥४॥

यततोऽस्य सुतप्राप्तौ कालो बहुतरो गतः।

न प्राप्तश्च मुतो राज्ञा सर्वसौख्यप्रदो नृणाम्॥५॥

दृष्ट्वात्मानं प्रवयसं राजा चिन्तापरोऽभवत्।

सदोगतः प्रजामध्य इदं वचनमब्रवीत्॥६॥

इहजन्मनि भो लोका न मया पातकं कृतम्।

अन्यायोपार्जितं वित्तं क्षिप्तं कोशे मया न हि॥७॥

ब्रह्मस्वं देवद्रविणं न गृहीतं मया क्वचित्।

न्यासापहाग्ने न कृतः परस्य बहुपापदः॥८॥

सुतवत्पालिता लोका धर्मेण विजिता मही।

दुष्टेषु पातितो दण्डो बन्धुपुत्रोपमेष्वपि॥९॥

शिष्टाः सुपूजिता लोका द्वेष्याश्चापि महाजनाः।
इत्येवं व्रजते मार्गे धर्मयुक्ते द्विजोत्तमाः।
कस्मान्मम गृहे पुत्रो न जातस्तद्विचार्यताम्॥१०॥

इति वाक्य द्विजाः श्रुत्वा समजाः सपुरोहिताः।

मन्त्रयित्वा नृपहितं जग्मुस्ते गहनं वनम्॥११॥

इतस्ततश्च पश्यन्तश्चाश्रमानुषिसेवितान्।

नृपतेहितमिच्छन्तो ददृशुर्मुनिसत्तमम्॥१२॥

तप्यमानं तपो घोरं चिदानन्दं निरामयम्।

निराहारं जितात्मानं जितक्रोध सनातनम्॥१३॥

लोमशं धर्मतत्त्वज्ञं सर्वशास्त्रविशारदम्।

दीर्घायुषं महात्मानमनेकब्रह्मसम्मितम्॥१४॥

कल्पे गते यस्यैकस्मिन्नेक लोम विशीर्यते।

अतो लोमशनामानं त्रिकालज्ञ महामुनिम्॥१५॥

तं दृष्ट्वा हर्षिताः सर्वे आजग्मुस्तस्य सन्निधिम्।

यथान्यायं यथार्ह ते नमश्चकुर्यथोदितम्॥१६॥

विनयावनताः सर्वे ऊचुश्चैव परस्परम्।

अस्मद्भाग्यवशादेव प्राप्तोऽयं मुनिसत्तमः॥१७॥

तांस्तथा प्रणतान्दृष्ट्वा ह्युवाच मुनिसत्तमः।

लोमश उवाच

भाद्रपद-कृष्णाजा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

भाद्रपद-कृष्णाजा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

भाद्रस्य कृष्णपक्षे तु किन्नामैकादशी भवेत्।

एनदिच्छाम्यहं श्रोतुं कथयस्व जनार्दन॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

शृणुष्वैकमना राजन् कथयिष्यामि विस्तरात्।

अजेति नाम्ना विख्याता सर्वपापप्रणाशिनी॥२॥

पूजयित्वा हृषीकेशं व्रतं तस्याः करोति यः।

पापानि तस्य नश्यन्ति व्रतस्य श्रवणादपि॥३॥

नातः परतरा राजैल्लोकद्वयहितावहा।

सत्यमुक्तं मया ह्येतेन्नासत्यं भाषितं मम॥४॥

हरिश्चन्द्र इति ख्यातो बभूव नृपतिः पुरा।

चक्रवर्ती सत्यसन्धः समस्ताया भुवः पतिः॥५॥

कस्यापि कर्मणो योगाद्राज्यभ्रष्टो बभूव सः।

विक्रीय वनितां पुत्रं स चकारात्मविक्रयम्॥६॥

पुल्कप्तस्य च दासत्वं गतो राजा स पुण्यकृत्।

सत्यमालम्ब्य राजेन्द्र मृतचैलापहारकः॥७॥

सोऽभवन्नृपतिश्रेष्ठो न सत्याञ्चलितस्तथा।

एवं गतस्य नृपतेर्बहवो वत्सरा गताः॥८॥

ततश्चिन्तापरो राजा बभूवात्यन्तदुःखितः।

किं करोमि क्व गच्छामि निष्कृतिमें कथं भवेत्॥९॥

इति चिन्तयतस्तस्य मनस्य वृजिनार्णवे।

आजगाम मुनिः कैश्चिज्ज्ञात्वा राजानमातुरम्॥१०॥

परोपकरणार्थाय निर्मितो ब्रह्मणा द्विजः।

स तं दृष्ट्वा द्विजवरं ननाम नृपसत्तमः॥११॥

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा गौतमस्याग्रतः स्थितः।

कथयामास वृत्तान्तमात्मनो दुःखसंयुतम्॥१२॥

श्रुत्वा नृपतिवाक्यानि गौतमो विस्मयान्वितः।

उपदेशं नृपतये व्रतस्यास्य मुनिर्ददौ॥१३॥

मासि भाद्रपदे राजन् कृष्णपक्षे तु शोभना।

एकादशी समाख्याता अजानाम्रातिपुण्यदा॥१४॥

तस्याः कुरु व्रतं राजपापनाशो भविष्यति।

तव भाग्यवशादेषा सप्तमेऽति समागता॥१५॥

उपवासपरो भूत्वा रात्री जागरणं कुरु।

एवं तस्या व्रत चीर्णे सर्वपापक्षयो भवेत्॥१६॥

तव पुण्यप्रभावेण चागतोऽहं नृपोत्तम।

इत्येवं कथयित्वा तु मुनिरन्तरधीयत॥१७॥

मुनिवाक्यं नृपः श्रुत्वा चकार व्रतमुत्तमम्।

कृते तस्मिन्नते राज्ञः पापस्यान्तोऽभवत्क्षणात्॥१८॥

श्रूयतां राजशार्दूल प्रभावोऽस्य व्रतस्य च।

यदुःखं बहुभिर्वर्षेभोक्तव्यं तत्क्षयो भवेत्॥१९॥

निस्तीर्ण दुःखो राजासीद्वतस्यास्य प्रभावतः।

पत्न्या सह समायोगं पुत्रजीवनमाप सः॥२०॥

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षमभद्दिवः।

एकादश्याः प्रभावेण प्राप्त राज्यमकण्टकम्॥२१॥

स्वर्ग लेभे हरिश्चन्द्रः सपुरः सपरिच्छदः।

ईदृग्विधं व्रतं राजन् ये कुर्वन्ति द्विजोत्तमाः॥२२॥

सर्वपापविनिर्मुक्तास्त्रिदिवं यान्ति ते ध्रुवम्।

पठनाच्छ्रवणाद्राजन्नश्वमेधफलं भवेत्॥२३॥

॥इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे भाद्रपदकृष्णाया अजानाम्न्या एकादश्या माहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

भाद्रपद-शुक्ल-पद्मा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

भाद्रपद-शुक्ल-पद्मा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

नभस्य सितपक्ष तु किन्नामैकादशी भवेत्।

को देवः को विधिस्तस्याः किं पुण्यं च वदस्व नः॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

कथयामि महापुण्यां स्वर्गमोक्षदायिनीम्।

वामनैकादशी राजन्सर्वपापहारां पराम्॥२॥

इमामेव जयन्त्याख्यां प्राहुरेकादशीं नृप।

यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्॥३॥

पापिनां पापशमनं जयन्तीव्रतमुत्तमम्।

नातः पर तरा राजन्न वै मोक्षप्रदायिनी॥४॥

एतस्मात्कारणाद्राजन्कर्तव्या गतिमिच्छता।

वैष्णव मम भक्तैस्तु मनुजैर्मत्परायणैः॥५॥

नभस्ये वामनो यैस्तु पूजितस्तैर्जगत्रयम्।

पूजितं नाव सन्देहस्ते यान्ति हरिसन्निधिम्॥६॥

वामनः पूजितो येन कमलैः कमलेक्षणः।

नभस्यसितपक्षे तु जयन्त्येकादशीदिने॥७॥

तेनार्चितं जगत्सर्व वयो देवाः सनातनाः।

एतस्मात्कारणाद्राजन्कर्तव्यो हरिवासरः॥८॥

अस्मिन्कृते न कर्तव्यं किञ्चिदस्ति जगत्रये।

अस्या प्रसुप्तो भगवानेत्यङ्गपरिवर्तनम्॥९॥

तस्मादेनां जनाः सर्वे वदन्ति परिवर्तिनीम्।

युधिष्ठिर उवाच

आश्विन-कृष्णेन्दिरा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आश्विन-कृष्णेन्दिरा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

कथयस्व प्रसादेन ममाग्रे मधुसूदन।

आश्विने कृष्णपक्षे तु किन्नामकादशी भवेत्॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

आश्विनस्यासिते पक्षे इन्दिरानाम नामतः।

तस्या व्रतप्रभावेण महापापं प्रणश्यति॥२॥

अधोयोनिगतानां च पितॄणां गतिदायिनी।

शृणुष्वावहितो राजन्कथां पापहरी पराम्॥३॥

यस्याः श्रवणमात्रेण वाजपेयफलं लभेत्।

पुरा कृतयुगे राजा बभूव रिपुसूदनः॥४॥

इन्द्रसेन इति ख्यातः पुरी माहिष्मती प्रति।

सराज्यं पालयामास धर्मेण यशसान्वितः॥५॥

पुत्रपौत्रसमायुक्तो धनधान्यसमन्वितः।

माहिष्मत्यधिपो राजा विष्णुभक्तिपरायणः॥६॥

जपन् गोविन्दनामानि मुक्तिदानि नराधिपः।

ध्यानेन कालं नयति नित्यमध्यात्मचिन्तकः॥७॥

एकस्मिन् दिवसे राज्ञि सुखासीने सदोगते।

अवतीर्यागमद्धीमानम्बरानारदो मुनिः॥८॥

तमागतमभिप्रेक्ष्य प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः।

पूजयित्वाविधिना चासने सन्न्यवेशयत्॥९॥

सुखोपविष्टः सः मुनिः प्रत्युवाच नृपोत्तमम्।

कुशलं तव राजेन्द्र सप्तस्वङ्गेषु वर्तते॥१०॥

धर्मे मतिर्वर्तते ते विष्णुभाक्तिरतिस्तथा।

इति वाक्यं तु देवर्षेः श्रुत्वा राजा तमब्रवीत्॥११॥

राजोवाच

आश्विन-शुक्ल-पाशाङ्कुशा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

आश्विन-शुक्ल-पाशाङ्कुशा-एकादशी-माहात्म्यम्

धुधिष्ठिर उवाच

कथयस्व प्रसादेन भगवन् मधुसूदन।

इषस्य शुक्लपक्षे तु किन्नामैकादशी भवेत्॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

शृणु राजेन्द्र वक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम्।

शुक्लपक्षे चाश्वयुजि भवेदकादशी तु या॥२॥

पाशाङ्कुशति विख्याता सर्वपापहरा परा।

पद्मनाभाभिधानं तु पूजयेत् तत्र मानवः॥३॥

सर्वाभीष्टफलप्रात्प्यै स्वर्गमोक्षप्रदं नृणाम्।

तपस्तप्त्वा नरस्ती चिरं सुनियतेन्द्रियः॥४॥

यत्फलं समवाप्नोति तं नत्वा गरुडध्वजम्।

कृत्वाऽपि बहुशः पापं नरो मोहसमन्वितः॥५॥

न याति नरकं घोरं नत्वा पापहरं हरिम्।

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च॥६॥

तानि सर्वाण्यवाप्नोति विष्णोर्नामानुकीर्तनात्।

देवं शार्ङ्गधरं विष्णु ये प्रपन्ना जनार्दनम्॥७॥

न तेषां यमलोकश्च नृणां वै जायते कचित्।

उपोष्यैकादशीमेको प्रसङ्गनापि मानवाः॥८॥

न यान्ति यातनां यामी पापं कृत्वाऽपि दारुणम्।

वैष्णवः पुरुषो भूत्वा शिवनिन्दा करोति यः॥९॥

यो निन्देवैष्णवं लोके स याति नरकं ध्रुवम्।

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च॥१०॥

एकादश्युपवासस्य कलां नाहन्ति षोडशीम्।

एकादशीसमं पुण्यं किञ्चिल्लोके न विद्यते॥११॥

नेदृशं पावनं किञ्चित्रिषु लोकेषु विद्यते।

यादृशं पद्मनाभस्य दिन पातकहानिदम्॥१२॥

तावत्पापानि तिष्ठन्ति दहेऽस्मिन् मनुजाधिप।
यावनोपोष्यते भक्त्या एद्मनाभदिनं शुभम्।
व्याजेनोपोषितमपि न दर्शयति भास्करिम्॥१३॥

स्वर्गमोक्षप्रदा ह्येषा शरीरारोग्यदायिनी।

सुकलप्रदा ह्येषा धनधान्यप्रदायिनी॥१४॥

न गङ्गा न गया राजन काशी न च पुष्करम्।

न चापि कौरवं क्षेत्रं पुण्यं भूप हरेर्दिनात्॥१५॥

रागे जागरणं कृत्वा समुपोष्य हरेर्दिनम्।

अनायासेन भूपाल प्राप्यते वैष्णवं पदम्॥१६॥

दश वै मातृके पक्षे दश राजेन्द्र पैतृके।

प्रियाया दश पक्षे तु पुरुषानुद्धरेनरः॥१७॥

चतुर्भुजा दिव्यरूपा नागारिकृतकेतनाः।

स्रग्विणः पीतवस्त्राश्च प्रयान्ति हरिमन्दिरम्॥१८॥

बालत्वे यौवने चैव वृद्धत्वेऽपि नृपोत्तम।

उपोष्य द्वादशी नूनं नैति पापोऽपि दुर्गतिम्॥१९॥

पाशाकुशामुपोष्यैव आश्विने चासितेतरे।

सर्वपापविनिर्मुक्तो हरिलोकं स गच्छति॥२०॥

दत्त्वा हेमतिलान् भूमि गामनमुदकं तथा।

उपानद्वस्वच्छत्रादि न पश्यति यमं नरः॥२१॥

यस्य पुण्यविहीनानि दिनान्यपगतानि च।

स लोहकारभस्नेव श्वसनपि न जीवति॥२२॥

अवन्ध्यं दिवसं कुर्यादरिद्रोऽपि नृपोत्तम।

समाचरन्यथाशक्ति स्नानदानादिकाः क्रियाः॥२३॥

तडागारामसौधानां सत्राणां पुण्यकर्मणाम्।

कर्तारो नैव पश्यन्ति धीरास्तां यमयातनाम्॥२४॥

दीर्घायुषो धनाढयाश्च कुलीना रोगवर्जिताः।

दृश्यन्ते मारवा लोके पुण्यकर्तार ईदृशाः॥२५॥

किमत्र बहुमोक्तेन यान्त्यधर्मेण दुर्गतिम्।

आरोहन्ति दिवं धर्मेात्र कार्या विचारणा॥२६॥

इति ते कथितं राजन् यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ।

पाशाङ्कुशाया माहात्म्यं किमन्यच्छोतुमिच्छसि॥२७॥

॥इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे आश्विनशुक्लैकादश्याः पाशाङ्कुशाख्याया माहात्म्यं सम्पूर्णम्॥

कार्त्तिक-कृष्ण-रमा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

कार्त्तिक-कृष्ण-रमा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

कथयस्व प्रसादेन मम स्नेहाजनार्दन।

कार्तिकस्यासिते पक्षे किन्नामेकादशी भवेत्॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

श्रूयतां राजशार्दूल कथयामि तवाग्रतः।

कार्तिके कृष्णपक्षे तु रमानाम्नी सुशोभना॥२॥

एकादशी समाख्याता महापापहरा परा।

अस्याः प्रसअतो राजन् माहात्म्य प्रवदामि ते॥३॥

मुचुकुन्द इति ख्यातो बभूव नृपतिः पुरा।

देवेन्द्रेण समं यस्य मित्रत्वमभवनृप॥४॥

यमेन वरुणेनैव कुबेरेण समं तथा।

विभीषणेन चैतस्य सखित्वमभवत्सह॥५॥

विष्णुभक्तः सत्यसन्धो बभूव नपतिः सदा।

तस्यैव शासतो राजन राज्यं निहतकण्टकम्॥६॥

बभूव दुहिता गेहे चन्द्रभागा सरिद् वरा।

शोभनाय च सा दत्ता चन्द्रसेनसुताय वै॥७॥

स कदाचित्समायानः श्वशुरस्य गृहे नृप।

एकादशीव्रतमिदं समायातं सुपुण्यदम्॥८॥

समागते व्रतदिने चन्द्रभागा त्वचिन्तयत्।

किं भविष्यति देवेश मम भर्तातिदुर्बलः॥९॥

क्षुधां सोढुं न शक्नोति पिता चैवोप्रशासनः।

पटहस्तायने यस्य सम्प्राप्ते दशमीदिने॥१०॥

न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं हरेर्दिने।

श्रुत्वा पटहनियों शोभनस्त्वब्रवीत्प्रियाम्॥११॥

किं कर्तव्यं मया कान्ते ब्रूझुपायं सुशोभने।

कृतेन येन में सम्यग्जीवितं न विनश्यति॥१२॥

चन्द्रभागोवाच

कार्त्तिक-शुक्ल-प्रबोधिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

कार्त्तिक-शुक्ल-प्रबोधिनी-एकादशी-माहात्म्यम्

ब्रह्मोवाच

प्रबोधिन्याश्च माहात्म्यं पापघ्नं पुण्यवर्धनम्।

मुक्तिप्रदं सुबुद्धीनां शृणुष्व मुनिसत्तम॥१॥

तावद्गर्जति विप्रेन्द्र गङ्गा भागीरथी क्षितौ।

यावन्नायाति पापघ्नी कार्तिके हरिबोधिनी॥२॥

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि ह्यासमुद्रं सरांसि च।

यावत्प्रबोधिनी विष्णोस्तिथि याति कार्तिकी॥३॥

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च।

एकेनेवोपवासेन प्रबोधिन्या लभेन्नरः॥४॥

नारद उवाच

एकभक्ते च किं पुण्यं किं पुण्यं नक्तभोजने।

उपवासे च किं पुण्यं तन्मे ब्रूहि पितामह॥५॥

ब्रह्मोवाच

एकभक्तेन जन्मोत्थं नक्तेन द्विजनुर्भवम्।

सप्तजन्मभवं पापमुपवासेन नश्यति॥६॥

यदुर्लभं यदप्राप्यं त्रैलोक्ये न तु गोचरम्।

तदप्यप्रार्थितं पुत्रं ददाति हरिबोधिनी॥७॥

मेरुमन्दरमात्राणि पापान्युप्राणि यानि तु।

एकेनैवोपवासेन दहते पापहारिणी॥८॥

पूर्वजन्मसहस्रेस्तु य कर्म ह्युपार्जितम्।

जागरस्तत्प्रबोधिन्यां दहते चूलराशिवत्॥९॥

उपवास प्रबोधिन्यां यः करोति स्वभावतः।

विधिवन्मुनिशार्दूल यथोक्तं लमते फलम्॥१०॥

यथोक्तं सुकृतं यस्तु विधिवत्कुरुते नरः।

स्वल्पं मुनिवर श्रेष्ठ मेरुतुल्यं भवेञ्च तत्॥११॥

विधिहीनं तु यः कुर्यात्सुकृतं मेरुमात्रकम्।

अणुमात्रं न चाप्नोति फलं धर्मस्म नारद॥१२॥

ये ध्यायन्ति मनोवृत्त्या करिष्यामः प्रबोधिनीम्।

तेषां विलीयते पापं पूर्वजन्मशतोद्भवम्॥१३॥

समतीतं भविष्यं च वर्तमानं कुलायुतम्।

विष्णुलोकं नयत्याश प्रबोधिन्यां तु जागरात॥१४॥

वसन्ति पितरो हृष्टा विष्णुलोकेत्यलङ्कृताः।

विमुक्ता नारकेदुखेः पूर्वकर्मसमुद्भवैः॥१५॥

कृत्वा तु पातकं घोरं ब्रह्महत्यादिकं नरः।

कृत्वा तु जागरं विष्णोधौतपापो भवेन्मुने॥१६॥

दुष्प्राप्यं यत्फलं विप्रैरश्वमेधादिभिर्मखैः।

प्राप्यते तत्सुखेनैव प्रबोधिन्यां तु जागरात्॥१७॥

आप्लुत्य सर्वतीर्थेषु दत्त्वा गाः काञ्चनं महीम्।

न तत्फलमवाप्नोति यत्कृत्वा जागरं हेरेः॥१८॥

जातः स एवं सुकृती कुलं तेनैव पावितम्।

कार्तिके मुनिशार्दूल कृता येन प्रबोधिनी॥१९॥

यानि कानि च तीर्थानि त्रैलोक्ये सम्भवन्ति च।

तानि तस्य गृहे सम्यग्यः करोति प्रबोधिनीम्॥२०॥

सर्वकृत्यं परित्यज्य तुष्टयर्थ चक्रपाणिनः।

उपोष्यकादशी रम्यां कार्तिके हरिबोधिनीम्॥२१॥

स ज्ञानी स च योगी च स तपस्वी जितेन्द्रियः।

विष्णुप्रियतरा ह्येषा धर्मसारस्य दायिनी॥२२॥

सकृदेनामुपोष्यैव मुक्तिभाक् च भवेन्नरः।

प्रबोधिनीमुपोषित्वा न गर्भ विशते नरः॥२३॥

कर्मणा मनसा वाचा पाएं यत्समुपार्जितम्।

तत्क्षालयति गोविन्दः प्रबोधिन्यां तु जागरात्॥२४॥

स्नानं दानं जपो होमः समुद्दिश्य जनार्दनम्।

नरैर्यत् क्रियते वत्स प्रबोधिन्यां तदक्षयम्॥२५॥

बनानेन देवेशं परितोष्य जनार्दनम्।

विराजयन्दिशः सर्वाः प्रयाति भवनं हरेः॥२६॥

बाल्ये यच्चाजितं वत्स यौवने वार्धके तथा।

शतजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु॥२७॥

तत्क्षालयति गोविन्दो ह्यस्यामभ्यर्चितो मुने।
चन्द्रसूर्योपरागे च यत्फलं परिकीर्तितम्।
तत्सहस्रगुणं प्रोक्तं प्रबोधिन्यां तु जागरात॥२८॥

जन्मप्रभृति यत्पुण्यं नरेणासादितं भवेत्।

वृथा भवति तत्सर्वमकृते कार्तिकवते॥२९॥

अकृत्वा नियमं विष्णोः कार्तिकं यः क्षिपेन्नरः।

जन्मार्जितस्य पुण्यस्य फलं नाप्नोति नारद॥३०॥

तस्मात्त्वया प्रयत्नेन देवदेवो जनार्दनः।

उपासनीयो विप्रेन्द्र सर्वकामफलप्रदः॥३१॥

परान्नं वर्जयेद्यस्तु कार्तिके विष्णुतत्परः।

अवश्यं स नरो वत्स चान्द्रायणफलं लभेत्॥३२॥

न तथा तुष्यते यज्ञैर्न दानैर्मुनिसत्तम।

यथा शास्त्रकथालापैः कार्तिके मधुसूदनः॥३३॥

ये कुर्वन्ति कथां विष्णोर्ये शृण्वन्ति समाहिताः।

श्लोकाई श्लोकमेकं वा कार्तिके गोशतं फलम्॥३४॥

श्रेयसे लोभबुद्धया वा यः करोति हरेः कथाम्।

कार्तिके मुनिशार्दूल कुलानां तारयेच्छतम्॥३५॥

नियमेन नरो यस्तु शृणुते वैष्णवीं कथाम्।

कार्तिके तु विशेषेण गोसहस्रफलं लभेत्॥३६॥

प्रबोधवासरे विष्णोः कुरुते यो हरेः कथाम्।

सप्तद्वीपवतीदान फलं स लभते मुने॥३७॥

कृत्वा विष्णुकथां दिव्यां येऽर्चयन्ति कथाविदम्।

स्वशक्त्या सुनिशार्दूल तेषां लोकाः सनातनाः॥३८॥

ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा नारदः पुनरबवीत्।

नारद उवाच

पुरुषोत्तम-मासस्य शुक्ल-कमला-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पुरुषोत्तम-मासस्य शुक्ल-कमला-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

मलिम्लुचस्य मासस्य का वा एकादशी भवेत्।

किं नाम को विधिस्तस्याः कथयस्व जनार्दन॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

मलमासस्य या पुण्या पोका नाम्ना च पशिनी।

सोपोषिता प्रयत्नेन पद्मनाभपुरं नयेत्॥२॥

मलमासे महापुण्या कीर्तिता कल्मषापहा।

तस्याः फलं कथयितुं न शक्तश्चतुराननः॥३॥

नारदाय पुरा प्रोक्तं विधिना व्रतमुत्तमम्।

पद्मिन्याः पापराशिनं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्॥४॥

श्रुत्वा वाक्यं मुरारेस्तु प्रोवाचातिमुदान्वितः।

युधिष्ठिरो जगन्नाथं विधि पप्रच्छ धर्मवित्॥५॥

श्रुत्वा राज्ञस्तु वचनमुवाच मधुसूदनः।

शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि मुनीनामप्यगोचरम्॥६॥

दशमीदिवसे प्राप्ते व्रतारम्भो विधीयते।

कांस्यं मांसं मसूरांश्च चणकान्कोद्रवांस्तथा॥७॥

शाकं मधु परान्नं च दशम्यामष्ट वर्जयेत्।

हविष्यान्नं च भुञ्जीत अक्षारलवणं तथा॥८॥

भूमिशायी ब्रह्मचारी भवेच्च दशमीदिने।

एकादशीदिने प्राप्ते प्रातरुत्थाय सादरम्॥९॥

विधाय च मलोत्सर्गं न कुर्याद् दन्तधावनम्।

कृत्वा द्वादशगण्डूषाञ्छुचिर्भूत्वा समाहितः॥१०॥

सूर्योदये शुभे तीर्थे स्नानार्थं प्रवजेत् सुधीः।

गोमयं मृत्तिकां गृह्य तिलान् दर्भाञ्छुचिस्तथा॥११॥

चूर्णैरामलकीभूते विधिना स्नानमाचरेत्।

उद्धृताऽसि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना॥१२॥

मृत्तिके ब्रह्मदत्ताऽसि काश्यपेनाभिमन्त्रिता।

हरिपूजनयोग्यं मां मृत्तिके कुरु ते नमः॥१३॥

सर्वौषधिसमुत्पन्नं गवोदरमधिष्ठितम्।

पवित्रकरणं भूमी पावयतु गोमयम्॥१४॥

ब्रह्मष्ठीवनसम्भूता धात्री भुवनपावनी।

संस्पृष्टा पावयाङ्गं मे निर्मलं कुरु ते नमः॥१५॥

देव देव जगन्नाथ शङ्खचक्रगदाधर।

देहि विष्णो ममानुज्ञा तव तीर्थावगाहने॥१६॥

वारुणांश्च जपेन्मन्त्रान् स्नानं कुर्याः द्विधानतः।

गङ्गादितीर्थं संस्मृत्य यत्र कुत्र जलाशयम्॥१७॥

पश्चात् सम्मार्जयेगात्रं विधिना नृपसत्तम।

परिधायाहतं वासः शुक्लं शुचि ह्यखण्डितम्॥१८॥

सन्ध्यामुपास्य विधिना तर्पयित्वा पितॄन् सुरान्।

हरेर्मन्दिरमागम्य पूजयेत् कमलापतिम्॥१९॥

स्वर्गमाषकृतं देवं राधिकासहितं हरिम्।

पार्वत्या सहितं शम्भु पूजयेद् विधिपूर्वकम्॥२०॥

धान्योपरि न्यसेत् कुम्भं ताम्रं मुन्मयमेव वा।

दिव्यवस्त्रसमायुक्तं दिव्यगन्धानुवासितम्॥२१॥

तस्योपरि न्यसेत् पात्रं ताम्रं रौप्यं हिरण्मयम्।

तस्मिन् संस्थापयेद् देवं विधिना पूजयेत् ततः॥२२॥

संस्नाप्य सलिलैः श्रेष्ठैर्गन्धधूपाधिवासितैः।

चन्दनागुरुकरैः पूजयेदेवमीश्वरम्॥२३॥

नानाकुसुमकस्तूरीकुङ्कुमेन सिताम्बुजैः।

तत्कालजातैः कुसुमैः पूजयेत् परमेश्वरम्॥२४॥

नैवेद्यैर्विविधैः शक्त्या तथा नीराजनादिभिः।

धूपैर्दीपैः सकर्पूरैः पूजयेत् केशवं शिवम्॥२५॥

नृत्यं गीतं तदने तु कुर्याद् भक्तिपुरःसरम्।

नालपेत् पतितान् पापांस्तस्मिन्नहनि न स्पृशेत्॥२६॥

नानृतं हि वदेद् वाक्यं सत्यपूतं वचो वदेत्।

रजस्वला न स्पृशेच्च न निन्देद् ब्राह्मणं गुरुम्॥२७॥

पुराणं पुरतो विष्णोः शृणुयात् सह वैष्णवैः।

निर्जला सा प्रकर्तव्या या च शुक्ले मलिम्लुचे॥२८॥

जलपानेन वा कुर्याद् दुग्धाहारेण नान्यथा।

रात्रौ जागरणं कुर्याद् गीतवादित्रसंयुतम्॥२९॥

प्रहरे प्रहरे पूजा कार्या विष्णोः शिवस्य च।

प्रथमे प्रहरे दद्यान्नारिकेलार्घमुत्तमम्॥३०॥

द्वितीये श्रीकलैश्चैव तृतीये बीजपूरकैः।

चतुर्थप्रहरे पूगै रिङ्गैश्च विशेषतः॥३१॥

प्रथमप्रहरे पुण्यमाग्निष्टोमस्य जायते।

द्वितीये वाजपेयस्य तृतीये हयमेधजम्॥३२॥

चतुथें राजसूयस्य जापतो जायते फलम्।

नातः परतरं पुण्यं नातः परतरा मखाः॥३३॥

नातः परतरा विद्या नातः परतरं तपः।

पृथिव्यां यानि तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च॥३४॥

तेन स्नातानि दृष्टानि येनाकारि हरेवतम्।

एवं जागरणं कुर्याद्यावत्सूर्योदयो भवेत्॥३५॥

सूर्योदये शुभे तीर्थे गत्वा स्नानं समाचरेत्।

स्नात्वा चामत्य भवनं पूजयेदेवमीश्वरम्॥३६॥

पूर्वोदितन विधिना भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुभान्।

कुम्भादिकं च यत्सर्व प्रतिमा केशवस्य च॥३७॥

पूजयित्वा विधानेन ब्राह्मणाय समर्पयेत्।

एवंविधं व्रतं यो वै कुरुते भुवि मानवः॥३८॥

सफलं जायते जन्म तस्य मुक्तिफलप्रदम्।

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ॥३९॥

व्रतानि तेन चीर्णानि सर्वाणि नृपनन्दन।

पद्मिन्याः प्रीतियुक्तो यः कुरुते व्रतमुत्तमम्॥४०॥

अम्ब ते कथयिष्यामि कथामेकां मनोरमाम्।

नारदाय पुलस्त्येन विस्तरैण निवोदिताम्॥४१॥

कार्तवीर्येण कारायां निक्षिप्तं वीक्ष्य रावणम्।

विमोचितः पुलस्त्येन याचयित्वा महीपतिम्॥४२॥

तदाश्चर्यं तदा श्रुत्वा नारदो दिव्यदर्शनः।

पप्रच्छ च यथाभक्त्या पुलस्त्यं मुनिपुङ्गवम॥४३॥

नारद उवाच

पुरुषोत्तम-मासस्य कृष्ण-परमा-एकादशी-माहात्म्यम्

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

पुरुषोत्तम-मासस्य कृष्ण-परमा-एकादशी-माहात्म्यम्

युधिष्ठिर उवाच

मलिम्लुचस्य मासस्य कृष्णा का कथ्यते विभो।

किं नाम को विधिस्तम्याः कथयस्व जगत्पते॥१॥

श्रीकृष्ण उवाच

परमेति समाख्याता पवित्रा पापहारिका।

भुक्तिमुक्तिप्रदा नॄणां स्त्रीणां चापि युधिष्ठिर॥२॥

पूर्वोक्तविधिना कार्या कृष्णाऽपि भुवि मानवैः।

सम्पूज्य परया भक्त्या नाम्ना देवं नरोत्तम॥३॥

अव ते कथयिष्यामि कथामेतां मनोरमाम्।

काम्पिल्यनगरे जातां मुनीनामग्रतः श्रुताम्॥४॥

आसीद् द्विजवरः कश्चित् सुमेधा नाम धार्मिकः।

तस्य पत्नी पवित्राख्या पातिव्रत्यपरायणा॥५॥

कर्मणा केनचिद् विप्रो धनधान्यविवर्जितः।

न क्वापि लभते भिक्षा याचन्नपि नरान् बहून्॥६॥

न भोज्यं लभते तादृङ्न वस्त्रं नैव मण्डनम्।

रूपयौवनमाधुर्या नारी शुश्रूषते पतिम्॥७॥

अतिथिं भोजयित्वा सा क्षुधिताऽपि स्वयं गृहे।

तिष्ठत्येव विशालाक्षी ह्यम्लानमुखपङ्कजा॥८॥

न भर्तारं क्वचिदपि नास्त्यन्नमिति भाषते।

विलोक्य भार्या सुदती कर्षती स्वकलेवरम्॥९॥

विचार्य ब्राह्मणश्चित्ते भार्यायाः प्रेमबन्धनम्।

निन्दन् भाग्यं स्वकं खिन्नः प्रोचे वाक्यं प्रियंवदाम्॥१०॥

कान्ते करोमि किं कार्यं न मया लभ्यते धनम्।

याचामि च नरान् भव्यान् न यच्छन्ति च मे धनम्॥११॥

किं करोमि क्व गच्छामि तन्मे कथय शोभने।

विना धनेन सुश्रोणि गृहकार्यं न सिध्यति॥१२॥

देह्याज्ञां परदेशाय गच्छामि धनलब्धये।

यस्मिन् देशे च यत् प्राप्यं भोग्यं तत्रैव लभ्यते॥१३॥

उद्यमेन विना सिद्धिः कर्मणां नोपलभ्यते।

तस्माद् बुधाः प्रशंसन्ति सर्वथैव शुभोद्यमम्॥१४॥

श्रुत्वा कान्तस्य वचनं साश्रुनेत्रा विचक्षणा।

प्रोवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा विनयानतकन्धरा॥१५॥

त्वत्तो नास्ति सुविज्ञाता त्वयाऽऽज्ञप्ता ब्रवीम्यहम्।

हितैषिणो नरा ब्रूयुः शश्वत् साधु ह्यसाध्वपि॥१६॥

पूर्वदत्तं हि लभ्येत यत्र कुत्र महीतले।

विना दानं न लभ्येत मेरो कनकपर्वते॥१७॥

पूर्वदत्ता हि या विद्या पूर्वदत्तं हि यद्धनम्।

पूर्वदत्ता हि या भूमिरिह जन्मनि लभ्यते॥१८॥

यद् धात्रा लिखितं भाले तत् तथैव हि लभ्यते।

विना दानेन तु क्वापि लभ्यते नैव किञ्चन॥१९॥

पूर्वजन्मानि विप्रेन्द्र न मया न त्वया क्वचित्।

सत्पात्राणां करे दत्तं स्वरूपं भूर्यपि सद्धनम्॥२०॥

इह देशे परे वाऽपि दत्तं सर्वत्र लभ्यते।

अन्नमात्रं तु विश्वेशो विना दत्तेन यच्छति॥२१॥

तस्मादत्रैव विप्राग्र्य स्थातव्यं भवता मया।

त्वां विनाऽहं न तिष्ठामि क्षणमात्रं महामुने॥२२॥

न माता न पिता भ्राता न श्वश्रूः श्वशुरो जनः।

न सत्कुर्वन्ति केऽपि स्त्री स्वजनाश्च परे कुतः॥२३॥

भर्त्रा वियुक्तां निन्दन्ति दुर्भगेति वदन्ति च।

तस्मादत्र स्थिरो भूत्वा विहरस्व यथासुखम्॥२४॥

भवतो भाग्ययोगेन प्राप्तिश्चात्र भविष्यति।

श्रुत्वा तस्यास्तु वचनं स्थितस्तत्र विचक्षणः॥२५॥

तावत् तत्र समायातः कौण्डिन्यो मुनिसत्तमः।

दृष्ट्वा समागतं हृष्टः सुमेधा द्विजसत्तमः॥२६॥

सभार्यः सहसोत्थाय ननाम शिरसाऽसकृत्।

धन्योऽप्यनुगृहीतोऽस्मि सफलं जीवितं मम॥२७॥

यद् दृष्टोऽसि महाभाग्यादित्युवाच मुनीश्वरम्।

दत्त्वा सुविष्टरं तस्मै पूजयामास तं द्विजम्॥२८॥

भोजयित्वा विधानेन पप्रच्छ प्रमदोत्तमा।

विद्वन् केन प्रकारेण दारिद्र्यस्य क्षयो भवेत्॥२९॥

विना दत्तं कथं लभ्येद् धनं विद्या कुटुम्बिनी।

मां मे भर्ता परित्यज्य गन्तुकामोऽद्य वर्तते॥३०॥

अन्यदेशं पराँल्लोकान् याचितुं परपत्तने।

सम्प्रार्थ्य तु मया विद्वन् हेतुवाक्यमहत्तरैः॥३१॥

नादत्तं लभ्यते किञ्चिदित्युक्त्वा स निवारितः।

मम भाग्यान्मुनीन्द्राद्य त्वमत्रैव समागतः॥३२॥

दारिद्र्यं त्वत्प्रसादान्मे शीघ्रं नश्यत्यसंशयम्।

केनोपायेन विपेन्द्र दारिद्र्यं नश्यति ध्रुवम्॥३३॥

कथयस्व कृपासिन्धो व्रतं तीर्थं तपादिकम्।

श्रुत्वा तस्याः सुशीलाया भाषितं मुनिपुङ्गवः॥३४॥

प्रोवाच प्रवरं चित्ते विचार्य व्रतमुत्तमम्।

सर्वपापौघशमनं दुःखदारिद्यनाशनम्॥३५॥

परमा नाम विख्याता विष्णोस्तिथिरनुत्तमा।

मलिम्लुचे तु या कृष्णा भुक्तिमुक्तिफलप्रदा॥३६॥

तस्यामुपोषणं कृत्वा धनधान्ययुतो भवेत्।

विधिना जागरैः साकं गीतवादित्रसंयुतम्॥३७॥

धनदेन यदाचीर्णं व्रतमेतत् सुशोभनम्।

तदा हृष्टेन रुद्रेण धनानामधिपः कृतः॥३८॥

हरिश्चन्द्रेण च कृतं पुरा क्रीतसुतेन वै।

पुनः प्राप्ता प्रिया तेन राज्यं निहतकण्टकम्॥३९॥

तस्मात् कुरु विशालाक्षि व्रतमेतत् सुशोभनम्।

यथोक्तविधिना भद्रे समं जागरणेन च॥४०॥

इत्युक्त्वा तद्विधिं सर्वं कथयामास वाडवः।

पुनः प्रोवाच तं विप्रं पञ्चरात्रिव्रतं शुभम्॥४१॥

यस्यानुष्ठानमात्रेण भुक्तिर्मुक्तिश्च प्राप्यते।

परमादिवसे प्रातः कृत्वा पौर्वाह्णिकं विधिम्॥४२॥

कुर्यात् मुनियमाञ्छक्त्या पञ्चराविव्रतादरात्।

प्रातः स्नात्वा निराहारो यस्तिष्ठेदिनपञ्चकम्॥४३॥

स गच्छेद्वैष्णवं स्थानं पितृमातृप्रियायुतः।

एकाशनस्तु यो भूयाद् दिनानां पञ्चकं नरः॥४४॥

सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते।

स्नात्वा यो भोजयेद् विप्रं दिनानां पञ्चकं नरः॥४५॥

भोजितं तेन हि जगत्सदेवासुरमानुषम्।

पूर्णं सुतोयेन कुम्भं यो ददाति द्विजातये॥४६॥

दत्तं तेनैव सकलं ब्रह्माण्डं सचराचरम्।

तिलपात्रं तु यो दद्याद्राह्मणाय विपश्चिते॥४७॥

तिलसङ्ख्यासमाः साध्वि स वसेच्चार्कमण्डले।

घृतपात्रं तु यो दद्यात् स्नात्वा पञ्चदिनं नरः॥४८॥

स भुक्त्वा विपुलान् भोगान्सूर्यलोके महीयते।

ब्रह्मचर्येण यस्तिष्ठेद् दिनानां पञ्चकं नरः॥४९॥

भुनक्ति स स्वर्गभोगान्स्वर्वेश्याभिः समं मुदा।

एवंविधं व्रतं साध्वि कुरु त्वं पतिना शुभे॥५०॥

धनधान्ययुता भूत्वा स्वर्गं यास्यसि सुव्रते।

इत्युक्ता सा व्रतं चक्रे कौण्डिन्येन यथोदितम्॥५१॥

भर्त्रा समं भावयुता स्नात्वा मासि मलिम्लुचे।

पञ्चरात्रव्रते पूर्णे परायाः प्रियसंयुता॥५२॥

सापश्यद् राजभवनादायान्तं नृपनन्दनम्।

स दत्त्वा नव्यभवनं भव्यवस्तुसमन्वितम्॥५३॥

वासयामास विधिना विधिना प्रेरितः स्वयम्।

दत्त्वा ग्रामं वृत्तिकरं ब्राह्मणाय सुमेधसे॥५४॥

प्रसन्नस्तपसा राजा तं स्तुत्वा स्वगृहं ययौ।

मलिम्लुचस्य मासस्य पराख्यायाः परादरात्॥५५॥

उपोषणात् स कृष्णायाः पञ्चरात्रव्रतेन च।

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वसौख्यसमन्वितः॥५६॥

भुक्त्वा भोगास्त्रिया सार्धमन्ते विष्णुपुरं ययौ।

श्रीकृष्ण उवाच